Türkçe53 views·Updated Jun 23, 2026·13 pages

Türkçe Konu Anlatımı ve Testleri

Zehra@tubaahan_ndv1m

Add to Google sources

Ses bilgisi, Türkçenin temel taşlarından biridir. Dilimizde bazı özel ses...

1 / 10

of 10

Nirvana
TÜRKÇE ÖĞRETMENLERİ
ÇALIŞMA GRUBU
Türkçe
Durağı
Türkçe Öğretmenleri Çalışma Grubu
SES BİLGİSİ
KONU ANLATIMI VE
KARMA TESTLER
Hazırla

Ses Bilgisi Konu Anlatımı

Ses bilgisi çalışma sayfasında Türkçedeki ses olaylarını öğreneceğiz. Bu konular, dilimizin temel yapı taşlarından biridir.

Türkçe Öğretmenleri Çalışma Grubu tarafından hazırlanan bu çalışma notlarında, ses olayları ile ilgili konu anlatımları ve testler yer alıyor.

Hatırlatma: Ses bilgisi, Türkçede doğru yazım ve telaffuzun temelidir. Bu konuyu öğrenmek, dil bilgisi sınavlarında başarılı olmanızı sağlayacak!

of 10

Ünsüz Türemesi ve Ünlü Düşmesi

Ünsüz Türemesi, bazı sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde veya başka bir sözcükle birleştiğinde, sözcüğün sonundaki ünsüzün tekrarlanmasıdır.

Örneğin:

af + etmek → affetmek
ret + etmek → reddetmek
his + i → hissi
hak + ı → hakkı

Ünlü Düşmesi, ikinci hecedeki dar ünlülerin, sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde düşmesidir.

Örneğin:

ağız - ı → ağzı
burun - u → burnu
göğüs - üm → göğsüm

Eğlenceli Not: "Ağzım" sözcüğüne dikkat ederseniz, "ağız" sözcüğündeki "ı" sesi düşüyor. Yoksa "ağızım" demek çok zor olurdu, değil mi?

of 10

Ses Bilgisi Test 1

İlk testimizde ünsüz türemesi ve ünlü düşmesi ile ilgili sorular var. Bu sorularla konuyu pekiştirebilirsiniz.

Örneklerden bazıları:

"Tıbbın ışığında ilerliyoruz." → Ünsüz türemesi (tıp → tıbb)
"Karnım ağrıyor." → Ünlü düşmesi (karın → karn)
"Ağzının kenarında ufacık bir ben vardı." → Ünlü düşmesi (ağız → ağz)

Test sorularında özellikle hangi sözcükte hangi ses olayı olduğunu bulmanız isteniyor. Örneğin, "zannetmek" sözcüğünde ünsüz türemesi vardır. Bu sözcük "zan" ve "etmek" sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuştur.

İpucu: Ses olaylarını tespit ederken, sözcüğün kökünü ve eklerini ayırarak düşünün. Böylece hangi ses olayının gerçekleştiğini daha kolay anlayabilirsiniz.

of 10

Ünsüz Yumuşaması, Ünsüz Benzeşmesi ve Ünlü Daralması

Ünsüz Yumuşaması: "p, ç, t, k" ile biten sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde, bu sert ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g, ğ"ye dönüşür.

Örnek:

renk - i → rengi
hesap - i → hesabı
ağaç - ı → ağacı

Ünsüz Benzeşmesi: Sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklere, yumuşak ünsüzlerle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, bu yumuşak ünsüzler sertleşerek "ç, t, k"ye dönüşür.

Örnek:

sınıf - da → sınıfta
hesap - ci → hesapçı

Ünlü Daralması: Son hecesinde "a, e" bulunan sözcükler "-yor" ekini aldığında, bu ünlüler "ı, i, u, ü"ye dönüşür.

Örnek:

başla - yor → başlıyor
bekle - yor → bekliyor

Dikkat: Tek heceli bazı sözcüklerde (suç, top) ve bazı yabancı sözcüklerde yumuşama olmaz. Özel isimlerde (Sinop'u, Zonguldak'ı) yumuşama yazıda gösterilmez.

of 10

Ses Olayları Uygulama

Bu sayfada ses olaylarını pratikte görme şansımız var. Çeşitli paragraf ve cümleler içinde ses olaylarını bulacağız.

Paragrafta ünsüz benzeşmesi örneklerini bulmaya çalışalım. Örneğin, "kaçtı" sözcüğünde "kaç-dı" şeklinde bir ünsüz benzeşmesi vardır.

Ünlü daralmasına uğramış sözcükleri de tespit edelim. Örneğin "anlamıyorum" sözcüğünde, "anlama-yor-um" iken "a" sesi "ı"ya dönüşmüştür.

Diğer örnekler:

"başlıyordu" $başla-yor-du$
"bakıyordu" $bak-ıyor-du$
"sızıyordu" $sız-ıyor-du$

Eğlenceli İpucu: "-yor" eki bir sözcüğe eklendiğinde, öncesindeki "a, e" sesleri sanki yorulmuş gibi "ı, i, u, ü" seslerine dönüşür. Bu şekilde hatırlaması daha kolay!

of 10

Ses Bilgisi Test 2

Test 2'de ses olaylarıyla ilgili çeşitli sorular bulunuyor. Bu testte ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması konularını pekiştireceğiz.

Bazı sorular:

Hangi sözcükte ünsüz yumuşaması yoktur?
Hangi cümlede farklı bir ses olayı vardır?
Hangi sözcük ünlü ile başlayan bir ek aldığında yumuşamaya uğramaz?

Örneğin, "dolabım" sözcüğünde "dolap + ım" şeklinde ünsüz yumuşaması olurken, "süt" sözcüğü "sütüm" olur ve yumuşamaya uğramaz.

Ünlü daralmasına örnek olarak "gülmüyor" $gülme + yor$ sözcüğünde "e" sesi "ü"ye dönüşmüştür.

Bilgi Notu: Kitap sözcüğüne "-a, -da, -im, -ı" eklerinden hangisi getirilirse farklı bir ses olayı meydana gelir? Cevap: "-da" eki geldiğinde ünsüz benzeşmesi olur (kitapta), diğerlerinde ünsüz yumuşaması olur (kitaba, kitabım, kitabı).

of 10

Ses Bilgisi Test 3

Test 3'te tüm ses olaylarını kapsayan sorular var. Böylece önceki sayfalarda öğrendiklerimizi birlikte test edebiliriz.

Örnek sorular:

"Şükretmeliyiz" sözcüğünde ünsüz türemesi vardır $şükür + et$ .
"Süslüyorlar" sözcüğünde ünlü daralması vardır $süsle + yor$ .
"Kâğıda" sözcüğünde ünsüz yumuşaması vardır $kâğıt + a$ .

Bazı sözcüklerde birden fazla ses olayı bir arada olabilir. Örneğin "gönlünle" sözcüğünde hem ünlü düşmesi (gönül → gönl) hem ünsüz yumuşaması vardır.

Testte, birden fazla ünlü düşmesine uğramış cümle bulmak, ünsüz benzeşmesinin hangi sözcüklerde olduğunu tespit etmek gibi alıştırmalar var.

Önemli İpucu: Bir sözcükte hangi ses olayları olduğunu belirlerken, sözcüğü oluşturan ekleri ve kökü doğru tespit etmek çok önemlidir. Önce sözcüğü parçalara ayırın!

of 10

Ses Bilgisi Test 4

Bu son testte daha karmaşık ve karışık sorular var. Artık tüm ses olaylarını birbirinden ayırt edebilme becerisi kazanmış olmalıyız.

Sorular şunları kapsıyor:

Verilen bir parçadaki ses olaylarını bulma
Hangi sözcükte ses olayı olmadığını tespit etme
Hem ünlü düşmesi hem ünsüz yumuşaması olan sözcükleri bulma
Hangi sözcükte ünlü daralması olmadığını tespit etme

Örneğin, "korkuyor" sözcüğünde ünlü daralması olmamıştır çünkü sözcüğün kökü "kork-" şeklindedir ve son hecesinde "a, e" sesi yoktur.

Son Hatırlatma: Ses olaylarını öğrenirken sözcükleri doğru şekilde kök ve eklerine ayırmalısınız. Örneğin "halloldu" sözcüğü "hal + ol" şeklinde ayrıldığında, ünsüz türemesi olduğunu görebilirsiniz. İyi çalışmalar!

of 10

Ses Bilgisi Test 5

Bu sayfada yer alan test sorularıyla tüm ses bilgisi konuları üzerinde pratik yapabilirsiniz. Burada daha karmaşık örnekler var.

Özellikle aşağıdaki konulara odaklanın:

"-dı/-di" eki hangi sözcüklere eklenirse ses olayı oluşmaz?
Hangi sözcükte hem ünlü düşmesi hem ünsüz yumuşaması vardır?
Farklı ses olayına sahip sözcüğü bulma

Örneğin, "kaç-dı" şeklinde "-dı" eki eklendiğinde ünsüz benzeşmesi olur ve "kaçtı" olur. Ama "gel-di" sözcüğünde herhangi bir ses olayı oluşmaz.

"Dostluğumu" sözcüğünde hem ünlü düşmesi (dostluk → dostluğ) hem de ünsüz yumuşaması (dostluk → dostluğ) vardır.

Dikkat: Tüm ses olaylarını tek tek hatırlayamazsanız, sözcüğün kökünü ve aldığı ekleri düşünerek hangi değişimlerin olduğunu adım adım incelemelisiniz. Bu şekilde karmaşık ses olaylarını da çözebilirsiniz!

of 10

Ses Bilgisi Test 6

Son testimizde, öğrendiğimiz tüm ses olaylarını kapsayan sorular var. Bu test, bilgilerinizi tam olarak pekiştirmenize yardımcı olacak.

Örnek sorular:

Hangi cümlede ünsüz benzeşmesi vardır?
Hangi sözcükte belirtilen ses olayı yanlış verilmiştir?
Verilen sembollerle belirtilen ses olayları hangi sözcüklerde vardır?

"Altmışar" sözcüğünde ünsüz benzeşmesi vardır $altı-mış-ar → altmış-ar$ .

"Fark ettim" sözcüğünde ünsüz benzeşmesi vardır $fark et-di-m → fark et-ti-m$ .

"Gönlümde" sözcüğünde ünlü düşmesi vardır $gönül-üm-de → gönl-üm-de$ .

Son İpucu: Ses olaylarını öğrenmek, Türkçeyi daha doğru kullanmanızı sağlar. Bu bilgileri günlük hayatta kullandığınız sözcüklerde fark etmeye çalışın. Örneğin "reddetmek", "affetmek" gibi sözcüklerde neden çift ünsüz olduğunu artık biliyorsunuz!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Türkçe53 views·Updated Jun 23, 2026·13 pages

Türkçe Konu Anlatımı ve Testleri

Zehra@tubaahan_ndv1m

Add to Google sources

Ses bilgisi, Türkçenin temel taşlarından biridir. Dilimizde bazı özel ses olayları vardır ve bu değişimler sayesinde sözcükler daha kolay söylenir. Ünsüz türemesi, ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması gibi olayları öğrenmek, dilimizi doğru kullanmak için çok önemlidir.

of 10

Ses Bilgisi Konu Anlatımı

Ses bilgisi çalışma sayfasında Türkçedeki ses olaylarını öğreneceğiz. Bu konular, dilimizin temel yapı taşlarından biridir.

Türkçe Öğretmenleri Çalışma Grubu tarafından hazırlanan bu çalışma notlarında, ses olayları ile ilgili konu anlatımları ve testler yer alıyor.

Hatırlatma: Ses bilgisi, Türkçede doğru yazım ve telaffuzun temelidir. Bu konuyu öğrenmek, dil bilgisi sınavlarında başarılı olmanızı sağlayacak!

of 10

Ünsüz Türemesi ve Ünlü Düşmesi

Ünsüz Türemesi, bazı sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde veya başka bir sözcükle birleştiğinde, sözcüğün sonundaki ünsüzün tekrarlanmasıdır.

Örneğin:

af + etmek → affetmek
ret + etmek → reddetmek
his + i → hissi
hak + ı → hakkı

Ünlü Düşmesi, ikinci hecedeki dar ünlülerin, sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde düşmesidir.

Örneğin:

ağız - ı → ağzı
burun - u → burnu
göğüs - üm → göğsüm

Eğlenceli Not: "Ağzım" sözcüğüne dikkat ederseniz, "ağız" sözcüğündeki "ı" sesi düşüyor. Yoksa "ağızım" demek çok zor olurdu, değil mi?

of 10

Ses Bilgisi Test 1

İlk testimizde ünsüz türemesi ve ünlü düşmesi ile ilgili sorular var. Bu sorularla konuyu pekiştirebilirsiniz.

Örneklerden bazıları:

"Tıbbın ışığında ilerliyoruz." → Ünsüz türemesi (tıp → tıbb)
"Karnım ağrıyor." → Ünlü düşmesi (karın → karn)
"Ağzının kenarında ufacık bir ben vardı." → Ünlü düşmesi (ağız → ağz)

İpucu: Ses olaylarını tespit ederken, sözcüğün kökünü ve eklerini ayırarak düşünün. Böylece hangi ses olayının gerçekleştiğini daha kolay anlayabilirsiniz.

of 10

Ünsüz Yumuşaması, Ünsüz Benzeşmesi ve Ünlü Daralması

Ünsüz Yumuşaması: "p, ç, t, k" ile biten sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde, bu sert ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g, ğ"ye dönüşür.

Örnek:

renk - i → rengi
hesap - i → hesabı
ağaç - ı → ağacı

Örnek:

sınıf - da → sınıfta
hesap - ci → hesapçı

Ünlü Daralması: Son hecesinde "a, e" bulunan sözcükler "-yor" ekini aldığında, bu ünlüler "ı, i, u, ü"ye dönüşür.

Örnek:

başla - yor → başlıyor
bekle - yor → bekliyor

Dikkat: Tek heceli bazı sözcüklerde (suç, top) ve bazı yabancı sözcüklerde yumuşama olmaz. Özel isimlerde (Sinop'u, Zonguldak'ı) yumuşama yazıda gösterilmez.

of 10

Ses Olayları Uygulama

Bu sayfada ses olaylarını pratikte görme şansımız var. Çeşitli paragraf ve cümleler içinde ses olaylarını bulacağız.

Paragrafta ünsüz benzeşmesi örneklerini bulmaya çalışalım. Örneğin, "kaçtı" sözcüğünde "kaç-dı" şeklinde bir ünsüz benzeşmesi vardır.

Ünlü daralmasına uğramış sözcükleri de tespit edelim. Örneğin "anlamıyorum" sözcüğünde, "anlama-yor-um" iken "a" sesi "ı"ya dönüşmüştür.

Diğer örnekler:

"başlıyordu" $başla-yor-du$
"bakıyordu" $bak-ıyor-du$
"sızıyordu" $sız-ıyor-du$

Eğlenceli İpucu: "-yor" eki bir sözcüğe eklendiğinde, öncesindeki "a, e" sesleri sanki yorulmuş gibi "ı, i, u, ü" seslerine dönüşür. Bu şekilde hatırlaması daha kolay!

of 10

Ses Bilgisi Test 2

Test 2'de ses olaylarıyla ilgili çeşitli sorular bulunuyor. Bu testte ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması konularını pekiştireceğiz.

Bazı sorular:

Hangi sözcükte ünsüz yumuşaması yoktur?
Hangi cümlede farklı bir ses olayı vardır?
Hangi sözcük ünlü ile başlayan bir ek aldığında yumuşamaya uğramaz?

Örneğin, "dolabım" sözcüğünde "dolap + ım" şeklinde ünsüz yumuşaması olurken, "süt" sözcüğü "sütüm" olur ve yumuşamaya uğramaz.

Ünlü daralmasına örnek olarak "gülmüyor" $gülme + yor$ sözcüğünde "e" sesi "ü"ye dönüşmüştür.

Bilgi Notu: Kitap sözcüğüne "-a, -da, -im, -ı" eklerinden hangisi getirilirse farklı bir ses olayı meydana gelir? Cevap: "-da" eki geldiğinde ünsüz benzeşmesi olur (kitapta), diğerlerinde ünsüz yumuşaması olur (kitaba, kitabım, kitabı).

of 10

Ses Bilgisi Test 3

Test 3'te tüm ses olaylarını kapsayan sorular var. Böylece önceki sayfalarda öğrendiklerimizi birlikte test edebiliriz.

Örnek sorular:

"Şükretmeliyiz" sözcüğünde ünsüz türemesi vardır $şükür + et$ .
"Süslüyorlar" sözcüğünde ünlü daralması vardır $süsle + yor$ .
"Kâğıda" sözcüğünde ünsüz yumuşaması vardır $kâğıt + a$ .

Bazı sözcüklerde birden fazla ses olayı bir arada olabilir. Örneğin "gönlünle" sözcüğünde hem ünlü düşmesi (gönül → gönl) hem ünsüz yumuşaması vardır.

Testte, birden fazla ünlü düşmesine uğramış cümle bulmak, ünsüz benzeşmesinin hangi sözcüklerde olduğunu tespit etmek gibi alıştırmalar var.

Önemli İpucu: Bir sözcükte hangi ses olayları olduğunu belirlerken, sözcüğü oluşturan ekleri ve kökü doğru tespit etmek çok önemlidir. Önce sözcüğü parçalara ayırın!

of 10

Ses Bilgisi Test 4

Bu son testte daha karmaşık ve karışık sorular var. Artık tüm ses olaylarını birbirinden ayırt edebilme becerisi kazanmış olmalıyız.

Sorular şunları kapsıyor:

Verilen bir parçadaki ses olaylarını bulma
Hangi sözcükte ses olayı olmadığını tespit etme
Hem ünlü düşmesi hem ünsüz yumuşaması olan sözcükleri bulma
Hangi sözcükte ünlü daralması olmadığını tespit etme

Örneğin, "korkuyor" sözcüğünde ünlü daralması olmamıştır çünkü sözcüğün kökü "kork-" şeklindedir ve son hecesinde "a, e" sesi yoktur.

Son Hatırlatma: Ses olaylarını öğrenirken sözcükleri doğru şekilde kök ve eklerine ayırmalısınız. Örneğin "halloldu" sözcüğü "hal + ol" şeklinde ayrıldığında, ünsüz türemesi olduğunu görebilirsiniz. İyi çalışmalar!

of 10

Ses Bilgisi Test 5

Bu sayfada yer alan test sorularıyla tüm ses bilgisi konuları üzerinde pratik yapabilirsiniz. Burada daha karmaşık örnekler var.

Özellikle aşağıdaki konulara odaklanın:

"-dı/-di" eki hangi sözcüklere eklenirse ses olayı oluşmaz?
Hangi sözcükte hem ünlü düşmesi hem ünsüz yumuşaması vardır?
Farklı ses olayına sahip sözcüğü bulma

Örneğin, "kaç-dı" şeklinde "-dı" eki eklendiğinde ünsüz benzeşmesi olur ve "kaçtı" olur. Ama "gel-di" sözcüğünde herhangi bir ses olayı oluşmaz.

"Dostluğumu" sözcüğünde hem ünlü düşmesi (dostluk → dostluğ) hem de ünsüz yumuşaması (dostluk → dostluğ) vardır.

Dikkat: Tüm ses olaylarını tek tek hatırlayamazsanız, sözcüğün kökünü ve aldığı ekleri düşünerek hangi değişimlerin olduğunu adım adım incelemelisiniz. Bu şekilde karmaşık ses olaylarını da çözebilirsiniz!

of 10

Ses Bilgisi Test 6

Son testimizde, öğrendiğimiz tüm ses olaylarını kapsayan sorular var. Bu test, bilgilerinizi tam olarak pekiştirmenize yardımcı olacak.

Örnek sorular:

Hangi cümlede ünsüz benzeşmesi vardır?
Hangi sözcükte belirtilen ses olayı yanlış verilmiştir?
Verilen sembollerle belirtilen ses olayları hangi sözcüklerde vardır?

"Altmışar" sözcüğünde ünsüz benzeşmesi vardır $altı-mış-ar → altmış-ar$ .

"Fark ettim" sözcüğünde ünsüz benzeşmesi vardır $fark et-di-m → fark et-ti-m$ .

"Gönlümde" sözcüğünde ünlü düşmesi vardır $gönül-üm-de → gönl-üm-de$ .

Son İpucu: Ses olaylarını öğrenmek, Türkçeyi daha doğru kullanmanızı sağlar. Bu bilgileri günlük hayatta kullandığınız sözcüklerde fark etmeye çalışın. Örneğin "reddetmek", "affetmek" gibi sözcüklerde neden çift ünsüz olduğunu artık biliyorsunuz!