Türk Dili ve Edebiyatı190 views·Updated Jun 27, 2026·2 pages

Türk Edebiyatı Geçiş Dönemi Ders Notları

Dilan Altundağ@dllnnaa

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı, Türklerin İslamiyet öncesi ve İslamiyet'i kabul...

of 2

GEGIS DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI

islamiyet. Öncesi
Göçebe yaşam,
hayvancılık
Gök tanrı, budiam..
manihaitm
Köktürk Alf. - Uygur Alf.
Dörtlük
Hec

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

İslamiyet öncesi Türk toplumları göçebe yaşam sürdürüyor, hayvancılıkla uğraşıyordu. Gök tanrı inancı, Budizm ve Manihaizm gibi dinler benimsenmişti. Bu dönemde Köktürk ve Uygur Alfabeleri kullanılırken, edebiyat dörtlük biçiminde, hece ölçüsü ve yarım uyak ile oluşturuluyordu.

İslamiyet'in kabulüyle Türkler yerleşik yaşama geçmeye başladı, ancak göçebe yaşam ve hayvancılık da devam etti. Uygur Alfabesi yerini Arap Alfabesine bıraktı. Edebiyatta dörtlük yanında beyit de kullanılmaya, hece ölçüsüyle birlikte aruz ölçüsü de görülmeye başlandı. Tam uyak ve cinaslı uyak kullanımı yaygınlaştı.

Bu dönemin en önemli eserlerinden Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından yazılan "mutluluk veren bilgi" anlamına gelen ilk siyasetnamedir. Mesnevi nazım şekliyle, aruz ölçüsüyle yazılan eser 6645 beyit ve 173 dörtlükten oluşur ve Türk edebiyatının ilk didaktik eseridir. Eserde hükümdar Kün Togdı adaleti, vezir Ay Toldı mutluluğu, vezirin oğlu Ögdilmiş aklı, vezirin kardeşi Odgurmuş ise akıbeti temsil eder.

Bilgi Kutusu: Kaşgarlı Mahmut'un yazdığı Divanü Lügati't-Türk, Araplara Türkçe öğretmek ve Abbasi halifesine Türk dilinin gücünü göstermek amacıyla yazılmış ilk dil bilgisi kitabı ve sözlüktür. Ayrıca içinde ilk Türk dünyası haritası da bulunur.

of 2

Destandan Halk Hikayesine Geçiş

Türk edebiyatında zamanla destanlardan halk hikayelerine geçiş yaşanmıştır. Destanlar tamamen nazım şeklinde, olağanüstü özellikler taşıyan ve kahramanlık temalı anlatılardır. Halk hikayeleri ise nazım ve nesir karışık, gerçeklik ve olağanüstülüğü bir arada barındıran, aşk ve kahramanlık temalarını işleyen anlatılardır.

Dede Korkut Hikayeleri bu geçiş döneminin en önemli eserlerindendir. Nazım ve nesir karışık yazılmış olan bu hikayeler, Oğuz boyları ile Kıpçakların mücadelelerini anlatır. Anonim olan hikayeler 3 nüsha ve 14 hikayeden oluşur.

Dede Korkut Hikayeleri'nde Türk toplum yapısı, gelenekleri ve yaşam tarzı gerçekçi bir biçimde yansıtılır. "Dirse Han Oğlu Boğaç Han", "Salur Kazan'ın Evinin Yağmalanması", "Deli Dumrul" ve "Tepegöz" gibi hikayeler toplumumuzun değerlerini, kahramanlıklarını ve inançlarını günümüze taşımıştır.

Not: Dede Korkut Hikayeleri'ndeki Tepegöz hikayesi, Batı edebiyatındaki Kiklop efsanesine benzerlik gösterir, ancak Tepegöz'ün doğumu ve öldürülüşü farklılık taşır.

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Türk Dili ve Edebiyatı190 views·Updated Jun 27, 2026·2 pages

Türk Edebiyatı Geçiş Dönemi Ders Notları

Dilan Altundağ@dllnnaa

Add to Google sources

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı, Türklerin İslamiyet öncesi ve İslamiyet'i kabul ettikten sonraki edebiyat dönemlerini kapsar. Bu dönemde yaşam tarzından inanç sistemine, alfabe ve dil özelliklerine kadar birçok değişim yaşanmıştır. Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçiş, edebî eserlerin biçim ve içeriğini de...

of 2

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Bilgi Kutusu: Kaşgarlı Mahmut'un yazdığı Divanü Lügati't-Türk, Araplara Türkçe öğretmek ve Abbasi halifesine Türk dilinin gücünü göstermek amacıyla yazılmış ilk dil bilgisi kitabı ve sözlüktür. Ayrıca içinde ilk Türk dünyası haritası da bulunur.

of 2

Destandan Halk Hikayesine Geçiş

Not: Dede Korkut Hikayeleri'ndeki Tepegöz hikayesi, Batı edebiyatındaki Kiklop efsanesine benzerlik gösterir, ancak Tepegöz'ün doğumu ve öldürülüşü farklılık taşır.