Bir Kahraman Doğuyor

Mustafa Kemal 1881 yılında Selanik'te dünyaya geldi. Annesi Zübeyde Hanım ev hanımı, babası Ali Rıza Efendi ise gümrük memuruydu. Sevgi ve saygı dolu bir aile ortamında büyüyen Mustafa, ilk ilhamını ailesinden aldığını sık sık dile getirmiştir.

Selanik, Mustafa'nın kişiliğinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Türkler, Rumlar, Bulgarlar gibi farklı milletlerin bir arada yaşadığı çok kültürlü bir şehir olan Selanik, batıdan gelen fikirlere açık bir yerdi. Önemli bir liman şehri olması ve demiryoluyla diğer şehirlere bağlanması, Selanik'in hem ekonomik gelişimini hem de batıyla etkileşimini kolaylaştırmıştı.

Mustafa'nın eğitim hayatı, anne ve babasının görüş ayrılığıyla başladı. Annesi dini eğitim alması için Mahalle Mektebine, babası ise modern eğitim veren Şemsi Efendi Mektebine göndermek istedi. Ali Rıza Bey, önce Mahalle Mektebine yazdırıp kısa süre sonra Şemsi Efendi Mektebine geçirdi.

İlginç Bilgi: Osmanlı'da eğitim sisteminde birlik yoktu. Aynı dönemde batı tarzı okullar, medreseler, azınlık okulları ve yabancı okullar bir arada eğitim veriyordu. Bu durum, farklı fikir ve kültürlere sahip insanların yetişmesine neden oluyordu.

Mustafa, Şemsi Efendi Mektebindeyken babasını kaybetti. Maddi sıkıntılar nedeniyle annesi onu önce dayısının çiftliğine götürdü. Ancak Mustafa okumak istediği için Selanik'teki akrabalarının yanına gönderildi ve Selanik Mülkiye Rüştiyesine (ortaokul) başladı. Askeri üniformalı öğrencilerden etkilenen Mustafa, annesinden gizlice sınavlara girip Selanik Askeri Rüştiyesi'ni kazandı ve böylece askeri hayatı başladı.

Mustafa Kemal'in Öğrenim Hayatı

Selanik Askeri Rüştiyesi'nde Mustafa zekâsıyla kendini gösterdi. Matematik dersine çok ilgili olan Mustafa'ya, aynı adı taşıdığı matematik öğretmeni karışıklık olmaması için "Kemal" adını verdi. Böylece "Mustafa Kemal" olarak anılmaya başladı.

Lise eğitimi için Manastır Askeri İdadisi'ne giden Mustafa Kemal, burada Fransız yazarlarını okuyarak eşitlik, adalet ve insan hakları gibi fikirleri öğrendi. Aynı zamanda Türk yazarları okuyarak milliyetçilik fikirlerini benimsedi. Okulda Türk-Yunan Savaşı'na katılmak için kaçmaya çalışması, daha o yaşlarda bile ne kadar vatansever olduğunu gösteriyordu.

Unutma! Rüştiye günümüzdeki ortaokula, idadi ise liseye karşılık gelir. Mustafa Kemal'in aldığı eğitim, dönemin en kaliteli eğitim kurumlarında gerçekleşmiştir.

1899 yılında İstanbul Harp Okulu'na başlayan Mustafa Kemal, Osmanlı'nın başkentine ilk kez gelmiş oldu. İstanbul'da modern ve geleneksel yaşam bir aradaydı. Burada edindiği bilgileri arkadaşlarına aktardı ve 1902'de "teğmen" rütbesiyle mezun oldu.

Harp Okulundan sonra kurmaylık sınavını başarıyla geçerek İstanbul Harp Akademisi'ne girdi. Burada arkadaşlarıyla sık sık devlet sorunlarını tartışıyor, hatta el yazması gizli bir gazete bile hazırlıyorlardı. Bu çalışmaları, onun liderlik ve örgütleyicilik yeteneklerini gösteriyordu. 1905'te "kurmay yüzbaşı" rütbesiyle mezun olmasına rağmen, fikirlerinden dolayı Makedonya yerine Şam'daki 5. Ordu Komutanlığı'na atandı.

Mustafa Kemal'in askeri eğitimi, onun sadece bir asker olarak değil, ülke sorunlarını düşünen bir aydın olarak da yetişmesini sağladı. Aldığı eğitim ve okuduğu kitaplar, ileride kuracağı Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini oluşturacak fikirlerin gelişmesinde büyük rol oynadı.