Kimya5,267 views·Updated Jun 17, 2026·12 pages

TYT Kimya Konuları

Berfin Okşak@umutokak

Add to Google sources

TYT Kimya, kimya biliminin temellerinden atom yapısına, periyodik sistemden kimyasal...

1 / 10

of 10

TYT KİMYA: KİMYA BİLİMİ

İbn-i Sina

Türk İslam dünyasının
Ebu Bekir El-Razi
İbn-i Rüşd
ünlü simyacıları
SADIK UYGUN YAYINLARI

SİMYA - KİMY

Kimya Bilimi

Kimya tarihi aslında simyadan başlıyor ve İbn-i Sina, Ebu Bekir El-Razi gibi Türk-İslam bilginleri bu alanda önemli çalışmalar yapmış. Simyacılar cam, sabun, barut üretimi gibi günümüzde hala kullandığımız pek çok tekniği geliştirmiş.

Modern kimyanın gelişiminde Antoine Lavoisier yanma olayını açıklayarak, Van Helmont teraziyi kullanarak, Robert Boyle element tanımını yaparak önemli katkılar sağlamış. Bu bilginler sayesinde bugün kimyanın dört ana dalı var: organik kimya, anorganik kimya, fizikokimya ve biyokimya.

Elementlerin sembollerini J.J. Berzelius önermiş ve bugün hala kullanıyoruz. Örneğin H (hidrojen), O (oksijen), Na (sodyum) gibi. Kimyasal piktogramlar da güvenlik için çok önemli - radyoaktif, toksik, yanıcı madde işaretlerini mutlaka bilmelisin.

Dikkat: Geleneksel adlar sınavda çıkabilir. Kıbrıs taşı (FeSO₄.7H₂O), göz taşı (CuSO₄.5H₂O), şap gibi isimleri unutma!

of 10

Atom ve Yapısı

Atom teorisi 1803'te John Dalton ile başlayıp günümüzde modern atom teorisine kadar gelmiş. Her bilgin atomun farklı bir yönünü keşfetmiş: Thomson elektronu, Rutherford çekirdeği, Bohr enerji düzeylerini bulmuş.

Atomun yapısında proton (+), elektron (-) ve nötron (yüksüz) var. Atom numarası (Z) proton sayısına eşit. Kütle numarası (A) ise proton + nötron sayısının toplamı. Bu formülleri ezberle: Z = proton sayısı, A = proton + nötron, iyon yükü = proton - elektron.

İzotop, izoton, izobar kavramları sınavda çok çıkıyor. İzotoplar aynı proton sayısına sahip ama farklı nötron sayısına sahip atomlar. ¹²C ve ¹³C gibi. İzotonlar nötron sayısı aynı, izobarlar kütle numarası aynı atomlar.

İpucu: Atom modelleri tarihsel sırayla öğren - Dalton'dan modern atomya kadar. Bu kronoloji sınavda sıkça sorulur.

of 10

Periyodik Sistem

Mendeleyev elementleri atom kütlelerine göre sıralarken, Moseley atom numaralarına göre sıralamış. Bugün kullandığımız periyodik sistem Moseley'in çalışmasına dayanıyor.

Periyodik sistemde 7 periyot (yatay) ve 18 grup (düşey) var. 1A grubu alkali metaller, 2A grubu toprak alkali metaller, 7A grubu halojenler, 8A grubu soy gazlar olarak adlandırılıyor. Bu grupların özelliklerini mutlaka bil.

Periyodik özellikler şu şekilde değişir: Grupta aşağı indikçe atom yarıçapı artar, iyonlaşma enerjisi azalır, metalik özellik artar. Periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı küçülür, iyonlaşma enerjisi artar, ametal özellik artar.

Pratik İpucu: "GASA" formülünü kullan - Grupta Aşağı, Soldan sAğa periyodik özellikler böyle değişir. Bu sınavda çok işine yarayacak!

of 10

Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Atomlar arası bağları Demokritos çengellerle açıklamaya çalışmışken, günümüzde Pauling kovalent bağı, London zayıf etkileşimleri açıklamış. Bu bağları iki ana grupta inceleyebiliriz: güçlü ve zayıf etkileşimler.

Güçlü etkileşimler arasında iyonik bağ (elektron alışverişi), kovalent bağ (elektron ortaklaşması) ve metalik bağ var. Zayıf etkileşimler ise Van der Waals kuvvetleri içinde dipol-dipol, London kuvvetleri ve hidrojen bağı bulunur.

Maddelerde fiziksel değişme ve kimyasal değişme var. Yoğurttan ayran eldesi fiziksel, zeytinyağından sabun eldesi kimyasal değişme. Fiziksel değişmede molekül yapısı korunur, kimyasalda değişir.

Dikkat: Hidrojen bağları sadece F, O, N atomlarıyla H arasında oluşur. Bu çok önemli bir detay!

of 10

Bileşiklerin Adlandırılması

İyonik bileşikler adlandırılırken önce katyonun adı, sonra anyonun adı söylenir. Örneğin NaCl = sodyum klorür. Değişken değerlikli metallerde değerlik Roma rakamıyla belirtilir: FeO = demir (II) oksit.

Kovalent bileşiklerde Latince sayılar kullanılır: mono, di, tri, tetra... N₂O₅ = diazot pentaoksit gibi. İlk ametalin sayısı 1 ise mono kullanılmaz.

Yükseltgenme basamakları çok önemli: 1A grubu +1, 2A grubu +2, 3A grubu +3 değerlikte. Hidrojen genellikle +1, oksijen -2 değerlikli. Bir bileşikteki tüm yükseltgenme basamakları toplamı sıfır olmalı.

Ezber İpucu: Çok kullanılan iyonların adlarını ezberle - NH₄⁺ (amonyum), SO₄²⁻ (sülfat), CO₃²⁻ (karbonat) gibi.

of 10

Kimyanin Temel Yasaları ve Kimyasal Tepkimeler

Lavoisier'in Kütlenin Korunumu Kanunu: Kimyasal tepkimelerde harcanan madde kütlesi = oluşan madde kütlesi. Bu temel prensip tüm kimyasal hesaplamalarda kullanılır.

Proust'un Sabit Oranlar Kanunu: Bir bileşiği oluşturan elementler arasında kütlece sabit oran vardır. Dalton'un Katlı Oranlar Kanunu ise iki element birden fazla bileşik oluşturuyorsa, değişen miktarları arasında tam sayı oranı olduğunu söyler.

Kimyasal tepkime çeşitleri beş ana grupta toplanır: yanma, asit-baz, çözünme-çökelme, analiz (ayrışma) ve sentez (birleşme) tepkimeleri. Her birinin karakteristik özellikleri var ve sınavda mutlaka çıkıyor.

Formül İpucu: Gay-Lussac'ın Hacim Oranları Kanunu'nu unutma - gazların birleşen hacimleri oranı, tanecik sayıları oranına eşit!

of 10

Maddenin Halleri

Katı, sıvı, gaz ve plazma olmak üzere dört hal var. Boyle Kanunu $P₁V₁ = P₂V₂$ , Charles Kanunu $V₁/T₁ = V₂/T₂$ ve Gay-Lussac Kanunu $P₁/T₁ = P₂/T₂$ gaz yasalarının temeli.

Sıvılarda kohezyon (sıvının kendi molekülleri arası çekim) ve adhezyon $sıvı-katı arası çekim$ kuvvetleri önemli. Su camda iç bükey, cıva dış bükey menisküs oluşturur. Kapiler etki de bu kuvvetlerle açıklanır.

Kristal katılar düzenli diziliş gösterirken, amorf katılar düzensiz. Cam, plastik amorf; tuz, metal kristal katılardır. Kristal katılar iyonik, moleküler, kovalent ve metalik olmak üzere dört türde sınıflandırılır.

Birim Dönüşümü: 1 L = 1000 mL = 1000 cm³, T(K) = t(°C) + 273 formüllerini ezberle!

of 10

Asitler, Bazlar ve Tuzlar

Asitler suda çözündüklerinde H⁺ iyonu veren maddeler. Bazlar ise OH⁻ iyonu veren maddeler (Arrhenius tanımı). pH ölçeği 0-14 arası, 7'den küçük asit, 7'den büyük baz, 7 nötr.

Nötrleşme tepkimesi: Asit + Baz → Tuz + Su. HCl + NaOH → NaCl + H₂O gibi. Tam nötrleşmede H⁺ ve OH⁻ mol sayıları eşit, kısmi nötrleşmede eşit değil.

Asitlerin kullanım alanları: H₂SO₄ (gübre, plastik), HNO₃ (patlayıcı), HCl (temizlik). Bazların kullanım alanları: NaOH (sabun, lavabo açıcı), Ca(OH)₂ (kireç, çimento). Tuzlar ise gıda, cam, deterjan sanayisinde kullanılır.

Günlük Yaşam: Limon, sirke, yoğurt asitli; sabun, deterjan, diş macunu bazlı maddelerdir!

of 10

Karışımlar

Homojen karışımlar (çözeltiler) her tarafta aynı özellik gösterir: hava, soda, tuzlu su. Heterojen karışımlar farklı özellik gösterir: kum-su, yağ-su, kan.

Çözelti derişimi kütlece yüzde $%C = mçözünen/mçözelti × 100$ , hacimce yüzde ve ppm/ppb olarak ifade edilir. Koligatif özellikler derişime bağlıdır: kaynama noktası yükselmesi, donma noktası düşmesi, osmoz.

Çözünürlük 100 ml çözücüdeki çözünen madde miktarı (gram). Sıcaklık katı-sıvılarda çözünürlüğü artırır, gazlarda azaltır. Basınç gazlarda çözünürlüğü artırır, katı-sıvılarda etkisizdir.

"Benzer benzeri çözer" Kuralı: Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür!

of 10

Karışımların Ayrıştırılması

Karışımların ayrıştırılması fiziksel özellik farklarına dayanır. Tanecik boyutu farkıyla ayıklama, eleme, süzme yapılır. Çay posasından çayın süzülmesi en bilinen örnektir.

Yoğunluk farkı kullanılarak ayırma hunisi, çöktürme, dekantasyon yapılır. Çözünürlük farkı ile kristallendirme, özütleme, adsorpsiyon, iyon değiştirici reçine kullanılır. Su arıtma tesislerinde bu yöntemler kullanılır.

Kaynama noktası farkı ile basit damıtma ve ayrımsal damıtma yapılır. Tuzlu sudan tuz-su ayrımı basit damıtma, alkol-su karışımını ayırma ayrımsal damıtma örneğidir. Diyaliz kan temizliğinde, santrifüjleme kan sayımında kullanılır.

Pratik Bilgi: Hangi karışım türü için hangi ayırma yöntemi kullanılacağını öğren. Bu sınavda çok pratik sorularla çıkıyor!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Kimya5,267 views·Updated Jun 17, 2026·12 pages

TYT Kimya Konuları

Berfin Okşak@umutokak

Add to Google sources

TYT Kimya, kimya biliminin temellerinden atom yapısına, periyodik sistemden kimyasal bağlara kadar pek çok konuyu kapsıyor. Bu özet, sınavda karşılaşacağın tüm temel kavramları pratik bir şekilde öğrenmeni sağlayacak.

of 10

Kimya Bilimi

Dikkat: Geleneksel adlar sınavda çıkabilir. Kıbrıs taşı (FeSO₄.7H₂O), göz taşı (CuSO₄.5H₂O), şap gibi isimleri unutma!

of 10

Atom ve Yapısı

İpucu: Atom modelleri tarihsel sırayla öğren - Dalton'dan modern atomya kadar. Bu kronoloji sınavda sıkça sorulur.

of 10

Periyodik Sistem

Mendeleyev elementleri atom kütlelerine göre sıralarken, Moseley atom numaralarına göre sıralamış. Bugün kullandığımız periyodik sistem Moseley'in çalışmasına dayanıyor.

Pratik İpucu: "GASA" formülünü kullan - Grupta Aşağı, Soldan sAğa periyodik özellikler böyle değişir. Bu sınavda çok işine yarayacak!

of 10

Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Dikkat: Hidrojen bağları sadece F, O, N atomlarıyla H arasında oluşur. Bu çok önemli bir detay!

of 10

Bileşiklerin Adlandırılması

Kovalent bileşiklerde Latince sayılar kullanılır: mono, di, tri, tetra... N₂O₅ = diazot pentaoksit gibi. İlk ametalin sayısı 1 ise mono kullanılmaz.

Ezber İpucu: Çok kullanılan iyonların adlarını ezberle - NH₄⁺ (amonyum), SO₄²⁻ (sülfat), CO₃²⁻ (karbonat) gibi.

of 10

Kimyanin Temel Yasaları ve Kimyasal Tepkimeler

Lavoisier'in Kütlenin Korunumu Kanunu: Kimyasal tepkimelerde harcanan madde kütlesi = oluşan madde kütlesi. Bu temel prensip tüm kimyasal hesaplamalarda kullanılır.

Formül İpucu: Gay-Lussac'ın Hacim Oranları Kanunu'nu unutma - gazların birleşen hacimleri oranı, tanecik sayıları oranına eşit!

of 10

Maddenin Halleri

Birim Dönüşümü: 1 L = 1000 mL = 1000 cm³, T(K) = t(°C) + 273 formüllerini ezberle!

of 10

Asitler, Bazlar ve Tuzlar

Nötrleşme tepkimesi: Asit + Baz → Tuz + Su. HCl + NaOH → NaCl + H₂O gibi. Tam nötrleşmede H⁺ ve OH⁻ mol sayıları eşit, kısmi nötrleşmede eşit değil.

Günlük Yaşam: Limon, sirke, yoğurt asitli; sabun, deterjan, diş macunu bazlı maddelerdir!

of 10

Karışımlar

Homojen karışımlar (çözeltiler) her tarafta aynı özellik gösterir: hava, soda, tuzlu su. Heterojen karışımlar farklı özellik gösterir: kum-su, yağ-su, kan.

"Benzer benzeri çözer" Kuralı: Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür!

of 10

Karışımların Ayrıştırılması

Pratik Bilgi: Hangi karışım türü için hangi ayırma yöntemi kullanılacağını öğren. Bu sınavda çok pratik sorularla çıkıyor!