Kimya191 views·Updated Jun 23, 2026·7 pages

Periyodik Özellikler ve Özelliklerin Değişimi

Elif İDİKURT@elifidikurt

Add to Google sources

Periyodik sistemdeki elementlerin özelliklerini anlamak, kimyada başarılı olmanın anahtarıdır. Bu...

1 / 7

of 7

3. BÖLÜM PERIYODIK ÖZELLİKLER
Modern Periyodik sisten ve özellikleri
modern periyodiksistende elementler arten atom numaralarina göre yatay

Modern Periyodik Sistem

Periyodik tablo, elementlerin atom numaralarına göre düzenlendiği ve benzer özelliklere sahip elementlerin aynı sütunlarda yer aldığı muhteşem bir haritadır. 7 periyot (yatay satırlar) ve 18 grup (dikey sütunlar) bulunuyor.

Periyodik sistemde 4 önemli blok var: s, p, d ve f blokları. A grubu elementlerine ana grup, B grubu elementlerine geçiş elementleri deniyor.

En önemli grupları hatırlamak kolay! 1A alkali metaller, 2A toprak alkali metaller, 7A halojenler ve 8A soy gazlar olarak biliniyor. Aynı grupta bulunan elementlerin valans elektron dizilimleri aynıdır.

Püf Noktası: 1. periyot hariç tüm periyotlar s bloğu ile başlayıp p bloğu ile sonlanır!

of 7

Elementlerin Yerini Bulma ve Atom Yarıçapı

Bir elementin elektron diziliminden periyodik sistemdeki yerini bulmak çok basit! Son elektron hangi enerji düzeyindeyse o kadar periyot, valans elektronları hangi gruba işaret ediyorsa orası grup numarası.

Atom yarıçapı, atomun büyüklüğünü gösteren kritik bir özelliktir. Atomlar farklı türde bağlar yaptığında farklı yarıçap değerleri gösterir.

Kovalent yarıçap, aynı elementten iki atomun çekirdekleri arasındaki mesafenin yarısıdır. Van der Waals yarıçapı ise birbirine bağlanmamış en yakın atomlar arası uzaklığın yarısını ifade eder.

Dikkat: Bağ sayısı arttıkça bağ uzunluğu kısalır! C-C > C=C > C≡C şeklinde sıralanır.

of 7

İyonik Yarıçap ve Periyodik Değişim

Atomlar iyon haline geldiğinde yarıçapları dramatik şekilde değişir. Bir atom elektron vererek katyon oluşturduğunda yarıçapı küçülür, elektron alarak anyon oluşturduğunda büyür.

İzoelektronik taneciklerde (aynı elektron sayısına sahip) proton sayısı büyük olanın yarıçapı en küçüktür. Örneğin: Na⁺, Mg²⁺ ve Ne arasında Ne < Na⁺ < Mg²⁺ şeklinde sıralanır.

Periyodik tabloda atom yarıçapı sağa doğru azalır, aşağı doğru artar. Bu nedenle en büyük atomlar sol altta, en küçük atomlar sağ üstte bulunur.

Hatırlatma: Anyon > nötr atom > katyon şeklinde yarıçap sıralaması vardır!

of 7

Metallik Özellik ve İyonlaşma Enerjisi

Metallik özellik periyodik tabloda sola ve aşağıya doğru artar, ametallik özellik ise sağa ve yukarıya doğru artar. Metaller elektron verme, ametaller elektron alma eğilimindedir.

İyonlaşma enerjisi, gaz halindeki bir atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir. Birimi kJ/mol'dür. Periyodik tabloda sağa doğru artar, aşağı doğru azalır.

Dikkat edilmesi gereken istisnalar var! Mg'nin iyonlaşma enerjisi Al'den, N'nin ise O'den büyüktür. Bu durumun sebebi orbital simetrisidir.

Formül Hatırlatması: X(g) + IE₁ → X⁺(g) + e⁻ şeklinde ifade edilir!

of 7

Elektron İlgisi

Elektron ilgisi, gaz halindeki bir atomun elektron alması sırasındaki enerji değişimidir. Değeri pozitif veya negatif olabilir.

Eksik enerji verilirse endotermik, enerji açığa çıkarsa egzotermik süreç gerçekleşir. 2A grubu elementleri, azot ve soy gazların elektron ilgileri pozitiftir.

Periyodik tabloda elektron ilgisi genellikle sağa doğru artar, aşağı doğru azalır. Klor en büyük elektron ilgisine sahip elementtir.

İpucu: Elektron ilgisinin 8A grubu hariç periyodik değişim gösterdiğini unutma!

of 7

Elektronegatiflik ve Oksit Özellikleri

Elektronegatiflik, bir atomun kimyasal bağdaki elektronları çekme yeteneğidir. Linus Pauling tarafından tanımlanmış bu kavram 0,7-4 arasında değişir.

İki atom arasındaki elektronegatiflik farkı 1,7'den büyükse iyonik, 0-1,7 arasındaysa polar kovalent, 0 ise apolar kovalent bağ oluşur.

Metal oksitleri bazik, ametal oksitleri asidik özellik gösterir. Bazik oksitler suyla tepkimeye girerek baz, asidik oksitler suyla tepkimeye girerek asit oluşturur.

Önemli: Elektronegatiflik birimsiz ve göreceli bir kavramdır, enerji alınıp verilmez!

of 7

Oksit ve Hidroksitlerin Asitlik-Bazlık Özellikleri

Periyodik tabloda oksitlerin asidik karakteri sağa doğru artar, bazik karakteri sola doğru artar. Bu özellik elementlerin kimyasal davranışlarını anlamak için kritiktir.

Ametal oksitleri arasında oksijen oranı az olanlar nötr oksit olarak adlandırılır. Bunlar asit ve bazlarla tepkime vermezler.

Amfoter metallerin oksitleri hem asidik hem bazik özellik gösterir. Güçlü asit ve bazlarla tepkime verebilirler.

Halojenik asitler: HI > HBr > HCl > HF şeklinde asitlik kuvveti sıralanır!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Kimya191 views·Updated Jun 23, 2026·7 pages

Periyodik Özellikler ve Özelliklerin Değişimi

Elif İDİKURT@elifidikurt

Add to Google sources

Periyodik sistemdeki elementlerin özelliklerini anlamak, kimyada başarılı olmanın anahtarıdır. Bu bölümde atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik gibi temel kavramları öğrenerek elementlerin davranışlarını tahmin edebileceksin.

of 7

Modern Periyodik Sistem

Periyodik sistemde 4 önemli blok var: s, p, d ve f blokları. A grubu elementlerine ana grup, B grubu elementlerine geçiş elementleri deniyor.

Püf Noktası: 1. periyot hariç tüm periyotlar s bloğu ile başlayıp p bloğu ile sonlanır!

of 7

Elementlerin Yerini Bulma ve Atom Yarıçapı

Atom yarıçapı, atomun büyüklüğünü gösteren kritik bir özelliktir. Atomlar farklı türde bağlar yaptığında farklı yarıçap değerleri gösterir.

Dikkat: Bağ sayısı arttıkça bağ uzunluğu kısalır! C-C > C=C > C≡C şeklinde sıralanır.

of 7

İyonik Yarıçap ve Periyodik Değişim

Periyodik tabloda atom yarıçapı sağa doğru azalır, aşağı doğru artar. Bu nedenle en büyük atomlar sol altta, en küçük atomlar sağ üstte bulunur.

Hatırlatma: Anyon > nötr atom > katyon şeklinde yarıçap sıralaması vardır!

of 7

Metallik Özellik ve İyonlaşma Enerjisi

Metallik özellik periyodik tabloda sola ve aşağıya doğru artar, ametallik özellik ise sağa ve yukarıya doğru artar. Metaller elektron verme, ametaller elektron alma eğilimindedir.

İyonlaşma enerjisi, gaz halindeki bir atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir. Birimi kJ/mol'dür. Periyodik tabloda sağa doğru artar, aşağı doğru azalır.

Dikkat edilmesi gereken istisnalar var! Mg'nin iyonlaşma enerjisi Al'den, N'nin ise O'den büyüktür. Bu durumun sebebi orbital simetrisidir.

Formül Hatırlatması: X(g) + IE₁ → X⁺(g) + e⁻ şeklinde ifade edilir!

of 7

Elektron İlgisi

Elektron ilgisi, gaz halindeki bir atomun elektron alması sırasındaki enerji değişimidir. Değeri pozitif veya negatif olabilir.

Eksik enerji verilirse endotermik, enerji açığa çıkarsa egzotermik süreç gerçekleşir. 2A grubu elementleri, azot ve soy gazların elektron ilgileri pozitiftir.

Periyodik tabloda elektron ilgisi genellikle sağa doğru artar, aşağı doğru azalır. Klor en büyük elektron ilgisine sahip elementtir.

İpucu: Elektron ilgisinin 8A grubu hariç periyodik değişim gösterdiğini unutma!

of 7

Elektronegatiflik ve Oksit Özellikleri

Elektronegatiflik, bir atomun kimyasal bağdaki elektronları çekme yeteneğidir. Linus Pauling tarafından tanımlanmış bu kavram 0,7-4 arasında değişir.

İki atom arasındaki elektronegatiflik farkı 1,7'den büyükse iyonik, 0-1,7 arasındaysa polar kovalent, 0 ise apolar kovalent bağ oluşur.

Metal oksitleri bazik, ametal oksitleri asidik özellik gösterir. Bazik oksitler suyla tepkimeye girerek baz, asidik oksitler suyla tepkimeye girerek asit oluşturur.

Önemli: Elektronegatiflik birimsiz ve göreceli bir kavramdır, enerji alınıp verilmez!

of 7

Oksit ve Hidroksitlerin Asitlik-Bazlık Özellikleri

Periyodik tabloda oksitlerin asidik karakteri sağa doğru artar, bazik karakteri sola doğru artar. Bu özellik elementlerin kimyasal davranışlarını anlamak için kritiktir.

Ametal oksitleri arasında oksijen oranı az olanlar nötr oksit olarak adlandırılır. Bunlar asit ve bazlarla tepkime vermezler.

Amfoter metallerin oksitleri hem asidik hem bazik özellik gösterir. Güçlü asit ve bazlarla tepkime verebilirler.

Halojenik asitler: HI > HBr > HCl > HF şeklinde asitlik kuvveti sıralanır!