Kimya318 views·Updated Jun 26, 2026·15 pages

Kimyanın Temel Kanunları Çalışma Kitabı

Aleyna ❤️@aleynakeski

Add to Google sources

Kimyanın temel kanunları ve kimyasal hesaplamalar konusu, modern kimyanın yapıtaşlarını...

1 / 10

of 10

*
****
**
**
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ÇALIŞMA
DEFTERİ
KİMYA 10
KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE KİMYASAL HESAPLAMA

Kimyanın Temel Kanunları

Kimyanın temel kanunları, tüm kimya biliminin üzerine kurulduğu vazgeçilmez yapı taşlarıdır. Bu kanunlar arasında en önemlileri kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunlarıdır.

Antoine Lavoisier'in keşfettiği kütlenin korunumu kanunu, bir tepkimede girenlerin kütleler toplamının ürünlerin kütleler toplamına eşit olduğunu belirtir. Yani madde yoktan var olamaz, vardan yok olamaz! Joseph Proust'un bulduğu sabit oranlar kanunu ise bir bileşiği oluşturan elementlerin kütlece birleşme oranının her zaman sabit olduğunu söyler.

John Dalton'un katlı oranlar kanunu da iki element birden fazla bileşik oluşturuyorsa, elementlerden birinin sabit miktarıyla diğerinin değişen miktarları arasında tam sayılarla ifade edilebilen bir oran olduğunu gösterir. Bu kanun, farklı bileşiklerin oluşumunu anlamada büyük önem taşır.

Dikkat! Kimyasal tepkimelerde hiçbir zaman madde kaybı olmaz. Sadece maddelerin türü değişir, toplam kütle değişmez.

of 10

Mol Kavramı ve Atom Kütlesi

Kimyada atomlar ve moleküller çok küçük olduğu için, onları sayı ile ifade etmek zordur. Bu yüzden mol kavramı kullanırız. 1 mol, $6,02 \times 10^{23} $tane tanecik içeren madde miktarıdır ve bu sayıya Avogadro sayısı ($ N_A$) denir.

Mol kütlesi, 1 mol $yani $6,02 \times 10^{23}$ tane$ maddenin gram cinsinden kütlesidir ve birimi g/mol'dür. Örneğin, 1 mol karbon atomunun kütlesi 12 gramdır. Bir atomun bağıl atom kütlesi ise karbon-12 atomunun kütlesine kıyaslanarak bulunur.

Elementlerde atom-gram, kovalent bileşiklerde molekül-gram, iyonik bileşiklerde formül-gram terimleri mol yerine kullanılabilir. Ayrıca, bir elementin izotoplarının kütlelerinin ağırlıklı ortalaması o elementin ortalama atom kütlesini verir.

İpucu: Mol hesaplamalarında $n = \frac{m}{M_A}$ formülünü kullanabilirsiniz. Burada n: mol sayısı, m: kütle (g), $M_A$ : mol kütlesi $g/mol$ 'dir.

of 10

Kimyasal Tepkimeler ve Denklemler

Kimyasal tepkimeler, bir veya daha fazla maddenin yeni maddelere dönüşmesidir. Bu tepkimeler kimyasal denklemlerle gösterilir. Tepkimeye girenler reaktifler, oluşan maddeler ise ürünler olarak adlandırılır.

Kimyasal tepkimeleri renk değişimi, çökelti oluşumu, gaz çıkışı, ısı değişimi gibi gözlenebilen belirtilerden anlayabiliriz. Tepkimeleri gösterirken denklemlerde kullandığımız katsayılar sayesinde tepkimeleri denkleştiririz. Bu, kütlenin korunumu kanununa uygun olması için şarttır.

Kimyasal tepkimeler türlerine göre sınıflandırılabilir: Sentez (oluşum) tepkimeleri iki veya daha fazla maddenin birleşerek yeni bir bileşik oluşturmasıdır. Analiz (ayrışma) tepkimelerinde ise bir bileşik daha küçük kimyasal türlere ayrılır. Nötralleşme tepkimeleri asit ile bazın birleşerek tuz ve su oluşturmasıdır.

Biliyor musun? Yanma tepkimeleri bir yakıt ve oksijenin tepkimeye girmesiyle gerçekleşir. Tam yanma CO₂ üretirken, eksik yanma sonucu oluşan CO "sessiz katil" olarak bilinir çünkü renksiz ve kokusuzdur!

of 10

Çözünme ve Çökelme Tepkimeleri

Maddelerin birbiri içinde homojen olarak dağılmasına çözünme, oluşan karışımlara ise çözelti denir. Çözünürlük, belirli sıcaklık ve basınçta belirli miktardaki çözücüde çözünen madde miktarıdır.

İyonik maddeler suda çözündüğünde iyonlarına ayrılır. Bazen bu iyonlar birbiriyle tepkimeye girerek suda çözünmeyen katı oluşturur. Bu olaya çökelme, tepkimelere ise çözünme-çökelme tepkimeleri denir.

Kimyasal tepkimeler gerçekleşirken enerji değişimleri de olur. Isı açığa çıkaran tepkimelere ekzotermik, ısı alan tepkimelere ise endotermik tepkimeler denir. Ekzotermik tepkimeler genellikle kendiliğinden gerçekleşir ve yanma tepkimeleri buna güzel bir örnektir.

İpucu: Bir tepkimede reaktif ve ürünlerin hepsi aynı fiziksel hâlde ise homojen tepkime, en az biri farklı fiziksel hâlde ise heterojen tepkime olarak adlandırılır.

of 10

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Kimya318 views·Updated Jun 26, 2026·15 pages

Kimyanın Temel Kanunları Çalışma Kitabı

Aleyna ❤️@aleynakeski

Add to Google sources

Kimyanın temel kanunları ve kimyasal hesaplamalar konusu, modern kimyanın yapıtaşlarını oluşturur. Bu ünitede Lavoisier, Proust ve Dalton gibi bilim insanlarının keşfettikleri temel kanunları, mol kavramını ve kimyasal tepkimelerin nasıl dengelendiğini öğreneceğiz.

of 10

Kimyanın Temel Kanunları

Dikkat! Kimyasal tepkimelerde hiçbir zaman madde kaybı olmaz. Sadece maddelerin türü değişir, toplam kütle değişmez.

of 10

Mol Kavramı ve Atom Kütlesi

İpucu: Mol hesaplamalarında $n = \frac{m}{M_A}$ formülünü kullanabilirsiniz. Burada n: mol sayısı, m: kütle (g), $M_A$ : mol kütlesi $g/mol$ 'dir.

of 10

Kimyasal Tepkimeler ve Denklemler

Biliyor musun? Yanma tepkimeleri bir yakıt ve oksijenin tepkimeye girmesiyle gerçekleşir. Tam yanma CO₂ üretirken, eksik yanma sonucu oluşan CO "sessiz katil" olarak bilinir çünkü renksiz ve kokusuzdur!

of 10

Çözünme ve Çökelme Tepkimeleri

İpucu: Bir tepkimede reaktif ve ürünlerin hepsi aynı fiziksel hâlde ise homojen tepkime, en az biri farklı fiziksel hâlde ise heterojen tepkime olarak adlandırılır.

of 10