Kimya1,053 views·Updated Jun 18, 2026·17 pages

9. Sınıf Kimya 2. Ünite: Özellikle Testlerle Dolu Ders Notları

𝐥𝐞𝐦𝐨𝐬𝐬@lemoss22

Add to Google sources

Kimyada atomun yapısını ve davranışını anlamak için atom modellerini ve...

1 / 10

of 10

# Atom Modelleri

Dalton: Atom isi dolu küredir. Atom parçalaranaz. Bir elementin
tüm atomları aynı büyüldüktedir.

Thomson: Atom, pozitif b

Atom Modelleri ve Atomun Yapısı

Atomun nasıl göründüğü konusunda bilim insanları farklı fikirler ortaya atmışlar. Dalton atomu bölünmez bir küre olarak düşünürken, Thomson "üzümlü kek" modeliyle elektronları keşfetti. Rutherford atomun çoğunun boş olduğunu ve merkezinde çekirdek bulunduğunu gösterdi.

Modern atom teorisine göre elektronların yeri kesin olarak bilinemez, sadece bulunma ihtimali yüksek olan bölgeler vardır. Bu bölgelere orbital denir.

Atomun temel parçacıkları şunlardır: Proton $+1 yük, 1 akb kütle$ , nötron (yüksüz, 1 akb kütle) ve elektron $-1 yük, ihmal edilebilir kütle$ . Proton sayısı elementin kimliğini belirler.

💡 Önemli: Kütle numarası = proton sayısı + nötron sayısı formülünü mutlaka hatırla!

of 10

Orbitaller ve Elektronların Dizilimi

Orbitaller elektronların bulunabileceği enerji seviyelerindeki bölgelerdir. Her orbital tipinin kendine özgü şekli ve elektron kapasitesi vardır.

s orbitali küresel şekillidir ve maksimum 2 elektron alır. p orbitali dambıl şeklinde olup 3 adet bulunur (px, py, pz) ve toplam 6 elektron alabilir. d orbitali 5 adet olup 10 elektron, f orbitali ise 7 adet olup 14 elektron kapasitesi vardır.

Elektronlar orbitallere girerken önce tek tek, sonra çift olarak yerleşirler. Bu Pauli Dışarlama İlkesi gereğidir.

💡 Püf Nokta: Orbital kapasitelerini hatırla: s²p⁶d¹⁰f¹⁴

of 10

Elektronik Diziliş Kuralları

Elektronlar atomda Aufbau ilkesine göre dizilir: önce düşük enerjili orbitaller dolar. Ancak bazı elementlerde (Krom ve Bakır gibi) yarı dolu veya tam dolu d orbitalleri daha kararlı olduğu için elektronik diziliş farklılaşır.

24Cr: Beklenen 4s²3d⁴ yerine 4s¹3d⁵ dizilimi gösterir çünkü yarı dolu d orbitali daha kararlıdır. 29Cu: Beklenen 4s²3d⁹ yerine 4s¹3d¹⁰ dizilimi gösterir çünkü tam dolu d orbitali daha kararlıdır.

Bu istisnalar sınav sorularında sık çıkar, mutlaka ezberle!

💡 Dikkat: s³d⁴ → s¹d⁵ ve s²d⁹ → s¹d¹⁰ dönüşümlerini unutma!

of 10

Değerlik Orbitalleri

Değerlik orbitalleri atomun en dış katmanındaki elektronları içeren orbitallerdir. Bunlar elementin kimyasal davranışını belirler.

Örneğin 15P'nin elektronik dizilimi 1s²2s²2p⁶3s²3p³'tür. En dış katmandaki 3s²3p³ orbitalleri değerlik orbitallerini oluşturur. p orbitallerindeki 3 elektron tek tek dağılmış durumdadır.

Yarı dolu ve tam dolu orbitaller özel kararlılık gösterir. Bu yüzden kimyasal tepkimelerde elementler bu duruma ulaşmaya çalışır.

💡 Önemli: Değerlik elektronları elementin hangi grubunda olduğunu ve kimyasal özelliklerini belirler.

of 10

Periyodik Sistem ve Gruplar

Periyodik sistem elementlerin elektronik dizilişlerine göre düzenlenmiştir. s bloku $1A-2A grupları$ , p bloku $3A-8A grupları$ ve d bloku (geçiş metalleri) vardır.

Grup numarasını bulmak için son elektronun bulunduğu orbital tipine bak: s¹→1A, s²→2A, s²p¹→3A gibi. d bloku elementleri için grup numarası = $s elektronları + d elektronları$ .

1A alkali metaller, 2A toprak alkali metaller, 7A halojenler, 8A soygazlar özel grup isimleridir. Her grubun kendine özgü kimyasal özellikleri vardır.

💡 Pratik İpucu: Elektronik dizilişten grup bulmak için son orbitale odaklan!

of 10

Periyodik Özellikler - Atom Yarıçapı

Atom yarıçapı periyodik sistemdeki en önemli özelliklerden biridir. Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe proton sayısı arttığı için çekirdek elektronları daha güçlü çeker ve atom yarıçapı azalır.

Aynı grupta yukarıdan aşağı gidildikçe yeni elektron katmanları eklendiği için atom yarıçapı artar.

İyon yarıçapı için: Elektron kaybeden atomlar (katyonlar) küçülür, elektron kazanan atomlar (anyonlar) büyür. Aynı elektron sayısına sahip iyonlarda proton sayısı fazla olanın yarıçapı daha küçüktür.

💡 Hatırla: Periyotta sağa doğru küçülme, grupta aşağı doğru büyüme!

of 10

İyonlaşma Enerjisi

İyonlaşma enerjisi bir atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir. Atom yarıçapı ile ters orantılıdır: küçük atomlarda elektronlar çekirdeğe daha yakın olduğu için koparılması daha zor.

Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe iyonlaşma enerjisi artar. Aynı grupta aşağı gidildikçe iyonlaşma enerjisi azalır.

Yarı dolu ve tam dolu orbitaller özel kararlılık gösterdiği için bu durumları bozacak iyonlaşmalar daha zor gerçekleşir. Bu yüzden 2A gruplarının iyonlaşma enerjisi 3A'dan yüksektir.

💡 İpucu: İyonlaşma enerjisi sıralaması yaparken önce periyot, sonra grup etkisini düşün!

of 10

Elektronegatiflik ve Metalik Özellikler

Elektronegatiflik bir atomun bağ elektronlarını kendine çekme yeteneğidir. Periyodik sistemde sağ üst köşeye doğru artar, flor en elektronegatif elementtir.

Aynı periyotta soldan sağa elektronegatiflik artar, aynı grupta yukarı doğru elektronegatiflik artar. Soygazların elektronegatifliği tanımlanmaz çünkü bağ oluşturmazlar.

Metalik karakter elektronegatiflikle ters orantılıdır. Soldaki elementler metal, sağdakiler ametal özellik gösterir. Metal olanlar elektron verme, ametal olanlar elektron alma eğilimindedir.

💡 Kolay Hatırlama: Flor'dan uzaklaştıkça elektronegatiflik azalır!

of 10

Metalik Bağ ve Metal Özellikleri

Metalik bağ metal atomlarının değerlik elektronlarının tüm metal kafes boyunca serbestçe hareket etmesiyle oluşur. Bu "elektron denizi" metal katyonlarını bir arada tutar.

Metalik bağın gücü değerlik elektron sayısı arttıkça güçlenir, atom yarıçapı azaldıkça güçlenir. Bu nedenle küçük atomlu, çok değerlik elektronlu metaller daha sert ve yüksek erime noktasına sahiptir.

Metallerin parlaklık, elektrik iletkenliği, tel-levha haline gelebilme gibi özellikleri metalik bağdan kaynaklanır.

💡 Önemli: Metalik bağ gücü = değerlik elektron sayısı / atom yarıçapı oranıyla artar!

of 10

Periyodik Özellikler Özeti ve Test Soruları

Periyodik özellikler için genel kurallar: Atom yarıçapı sol alt köşede maksimum, iyonlaşma enerjisi ve elektronegatiflik sağ üst köşede maksimum.

1A alkali metaller en aktif metallerdir. Aynı periyotta 2A grubunun iyonlaşma enerjisi 3A'dan yüksektir (tam dolu s orbitali kararlılığı).

Test sorularında bu özelliklerin periyottaki ve gruptaki değişimini karşılaştırman istenebilir. Her zaman önce atomların periyodik sistemdeki yerini belirle, sonra kuralları uygula.

💡 Sınav İpucu: Periyodik özellik sorularında önce elementleri yerleştir, sonra trendi uygula!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Kimya1,053 views·Updated Jun 18, 2026·17 pages

9. Sınıf Kimya 2. Ünite: Özellikle Testlerle Dolu Ders Notları

𝐥𝐞𝐦𝐨𝐬𝐬@lemoss22

Add to Google sources

Kimyada atomun yapısını ve davranışını anlamak için atom modellerini ve orbitallerini bilmen gerekiyor. Bu konular, periyodik sistemdeki elementlerin özelliklerini ve neden farklı şekillerde davrandıklarını açıklıyor.

of 10

Atom Modelleri ve Atomun Yapısı

Modern atom teorisine göre elektronların yeri kesin olarak bilinemez, sadece bulunma ihtimali yüksek olan bölgeler vardır. Bu bölgelere orbital denir.

💡 Önemli: Kütle numarası = proton sayısı + nötron sayısı formülünü mutlaka hatırla!

of 10

Orbitaller ve Elektronların Dizilimi

Orbitaller elektronların bulunabileceği enerji seviyelerindeki bölgelerdir. Her orbital tipinin kendine özgü şekli ve elektron kapasitesi vardır.

Elektronlar orbitallere girerken önce tek tek, sonra çift olarak yerleşirler. Bu Pauli Dışarlama İlkesi gereğidir.

💡 Püf Nokta: Orbital kapasitelerini hatırla: s²p⁶d¹⁰f¹⁴

of 10

Elektronik Diziliş Kuralları

Bu istisnalar sınav sorularında sık çıkar, mutlaka ezberle!

💡 Dikkat: s³d⁴ → s¹d⁵ ve s²d⁹ → s¹d¹⁰ dönüşümlerini unutma!

of 10

Değerlik Orbitalleri

Değerlik orbitalleri atomun en dış katmanındaki elektronları içeren orbitallerdir. Bunlar elementin kimyasal davranışını belirler.

Yarı dolu ve tam dolu orbitaller özel kararlılık gösterir. Bu yüzden kimyasal tepkimelerde elementler bu duruma ulaşmaya çalışır.

💡 Önemli: Değerlik elektronları elementin hangi grubunda olduğunu ve kimyasal özelliklerini belirler.

of 10

Periyodik Sistem ve Gruplar

Periyodik sistem elementlerin elektronik dizilişlerine göre düzenlenmiştir. s bloku $1A-2A grupları$ , p bloku $3A-8A grupları$ ve d bloku (geçiş metalleri) vardır.

Grup numarasını bulmak için son elektronun bulunduğu orbital tipine bak: s¹→1A, s²→2A, s²p¹→3A gibi. d bloku elementleri için grup numarası = $s elektronları + d elektronları$ .

1A alkali metaller, 2A toprak alkali metaller, 7A halojenler, 8A soygazlar özel grup isimleridir. Her grubun kendine özgü kimyasal özellikleri vardır.

💡 Pratik İpucu: Elektronik dizilişten grup bulmak için son orbitale odaklan!

of 10

Periyodik Özellikler - Atom Yarıçapı

Aynı grupta yukarıdan aşağı gidildikçe yeni elektron katmanları eklendiği için atom yarıçapı artar.

💡 Hatırla: Periyotta sağa doğru küçülme, grupta aşağı doğru büyüme!

of 10

İyonlaşma Enerjisi

Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe iyonlaşma enerjisi artar. Aynı grupta aşağı gidildikçe iyonlaşma enerjisi azalır.

💡 İpucu: İyonlaşma enerjisi sıralaması yaparken önce periyot, sonra grup etkisini düşün!

of 10

Elektronegatiflik ve Metalik Özellikler

Elektronegatiflik bir atomun bağ elektronlarını kendine çekme yeteneğidir. Periyodik sistemde sağ üst köşeye doğru artar, flor en elektronegatif elementtir.

Aynı periyotta soldan sağa elektronegatiflik artar, aynı grupta yukarı doğru elektronegatiflik artar. Soygazların elektronegatifliği tanımlanmaz çünkü bağ oluşturmazlar.

💡 Kolay Hatırlama: Flor'dan uzaklaştıkça elektronegatiflik azalır!

of 10

Metalik Bağ ve Metal Özellikleri

Metalik bağ metal atomlarının değerlik elektronlarının tüm metal kafes boyunca serbestçe hareket etmesiyle oluşur. Bu "elektron denizi" metal katyonlarını bir arada tutar.

Metallerin parlaklık, elektrik iletkenliği, tel-levha haline gelebilme gibi özellikleri metalik bağdan kaynaklanır.

💡 Önemli: Metalik bağ gücü = değerlik elektron sayısı / atom yarıçapı oranıyla artar!

of 10

Periyodik Özellikler Özeti ve Test Soruları

Periyodik özellikler için genel kurallar: Atom yarıçapı sol alt köşede maksimum, iyonlaşma enerjisi ve elektronegatiflik sağ üst köşede maksimum.

1A alkali metaller en aktif metallerdir. Aynı periyotta 2A grubunun iyonlaşma enerjisi 3A'dan yüksektir (tam dolu s orbitali kararlılığı).

Test sorularında bu özelliklerin periyottaki ve gruptaki değişimini karşılaştırman istenebilir. Her zaman önce atomların periyodik sistemdeki yerini belirle, sonra kuralları uygula.

💡 Sınav İpucu: Periyodik özellik sorularında önce elementleri yerleştir, sonra trendi uygula!