Kimya2,275 views·Updated Jun 29, 2026·33 pages

10. Sınıf Kimya Ders Özeti

Şnt@ntsunshine

Add to Google sources

Kimyanın temel kanunları, maddelerin nasıl davrandığını ve tepkime verdiğini anlamamızı...

1 / 10

of 10

Produced with a Trial Version of PDF Annotator -
ORBITAL YAYINLARI
10. SINIF
www.PDFAnnotator.com
İNFOGRAFİ KONU ÖZETLERİ ÜNİTE
1

KİMYANIN

Kütlenin Korunumu Yasası

Bir kimyasal tepkimede madde yoktan var olmaz, var olan da yok olmaz. Bu basit ama güçlü kural, 1774'te Lavoisier tarafından keşfedildi.

Kütlenin korunumu yasası şunu der: Tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesi = Oluşan ürünlerin toplam kütlesi. Yani tepkimeden önce ne kadar madde varsa, tepkimeden sonra da o kadar madde olur.

Lavoisier'nin kalay deneyi bunu kanıtladı. Kapalı bir kapta kalayı ısıttığında beyaz toz elde etti, ama kabın toplam ağırlığı hiç değişmedi. Bu, kütlenin korunduğunu gösteriyordu.

Hatırla: Kimyasal tepkimelerde toplam kütle her zaman korunur!

of 10

Sabit Oranlar Yasası

Bir bileşikteki elementler daima aynı oranlarda birleşirler. Bu Joseph Proust'un 1799'daki keşfi!

Sabit oranlar yasasına göre, CO₂'de karbon ve oksijenin kütlece birleşme oranı her zaman 3:8'dir. Ne kadar CO₂ yaparsın yap, bu oran değişmez.

MgO örneğinde bunu görebiliriz: Mg ve O'nin kütlece birleşme oranı hep 3:2'dir. 3g Mg ile 2g O tepkimeye girip 5g MgO oluşturur. 6g Mg ile 4g O tepkimeye girip 10g MgO oluşturur. Oran değişmez!

Not: Elementler sabit oran dışında kullanılırsa, fazla olan madde artar ve tepkimede yer almaz.

of 10

Mol ve Tanecik Sayısı İlişkisi

Mol, çok küçük tanecikler için kullandığımız bir grup ismi. Tıpkı 1 düzine = 12 tane gibi, 1 mol = 6,02×10²³ tane demek.

Bu devasa sayı Avogadro sayısı olarak bilinir ve Nₐ ile gösterilir. 1 mol demir = 6,02×10²³ demir atomu, 1 mol su = 6,02×10²³ su molekülü demektir.

Mol sayısı ile tanecik sayısı arasındaki formül: n = N/Nₐ $n = mol sayısı, N = tanecik sayısı$ . Bu formülle istediğin zaman mol sayısından tanecik sayısına, ya da tersine geçiş yapabilirsin.

Unutma: 1 mol her zaman 6,02×10²³ tanedir, maddenin türü önemli değil!

of 10

Mol-Kütle İlişkisi ve Bağıl Atom Kütlesi

Herhangi bir elementin 1 mol atomunun gram cinsinden kütlesi, o elementin mol kütlesidir. Helyum için 4 g/mol, oksijen için 16 g/mol gibi.

Mol sayısı ile kütle arasındaki formül: n = m/Mₐ $m = kütle, Mₐ = mol kütlesi$ . Bu formülle kütleden mol sayısını bulabilirsin.

Bağıl atom kütlesi ise atomların kütlesini karşılaştırmak için kullanılır. ¹²C izotopunun 1/12'si referans alınır ve bu 1 atomik kütle birimi (1 akb) olur. 1 gram = 6,02×10²³ akb'dir.

İpucu: Atom kütleleri soru sonunda verilir, ezberlemene gerek yok!

of 10

Mol-Hacim İlişkisi

Normal koşullarda (0°C, 1 atm) 1 mol gaz 22,4 litre hacim kaplar. Gazın türü önemli değil - ister helyum, ister karbondioksit olsun.

NK'da mol sayısı ile hacim arasındaki formül: n = V/22,4 $V = hacim litre cinsinden$ . Bu formülle hacimden mol sayısını bulabilirsin.

Avogadro yasası şunu der: Aynı koşullarda, eşit sayıda tanecik içeren gazlar eşit hacim kaplar. Bu yüzden 1 mol herhangi bir gaz NK'da hep 22,4 L yer alır.

Formül özeti: Tanecik sayısı için n=N/Nₐ, kütle için n=m/Mₐ, NK'da hacim için n=V/22,4

of 10

Kimyasal Tepkime Türleri

Kimyasal tepkimeler maddelerin başka maddelere dönüştüğü olaylardır ve her zaman enerji değişimi vardır. Tepkimelerde toplam atom sayısı ve kütle korunur.

Sentez tepkimeleri: İki veya daha fazla madde birleşerek yeni bileşik oluşturur $A + B → AB$ . Demir ile oksijenin birleşip demir oksit oluşturması gibi.

Ayrışma tepkimeleri: Bir bileşik parçalanarak daha basit maddelere dönüşür $AB → A + B$ . Sentezin tersi işlemdir. KClO₃'ün ısıtıldığında KCl ve O₂'ye ayrışması gibi.

Denkleştirme: En çok atom içeren bileşiğin katsayısı 1 kabul edilir, diğerleri buna göre bulunur.

of 10

Diğer Tepkime Türleri

Yanma tepkimeleri: Maddelerin oksijen ile tepkimesidir. Yanma için oksijen, yanacak madde ve tutuşma sıcaklığı gerekir. Çoğu yanma tepkimesi ısı verir (ekzotermik).

Asit-baz tepkimeleri: Asitten gelen H⁺ iyonu ile bazdan gelen OH⁻ iyonu tepkime verir. Genel denklem: Asit + Baz → Tuz + Su şeklindedir.

Çözünme-çökelme tepkimeleri: İki tuz çözeltisi karıştırıldığında çözünmeyen yeni bir tuz oluşabilir. AgNO₃ ile NaCl karıştırılınca beyaz AgCl çökeltisi oluşması gibi. Net iyon denkleminde sadece çöken iyonlar yazılır.

Yanma şartları: Oksijen + Yanacak madde + Tutuşma sıcaklığı = Yanma tepkimesi

of 10

Denklemli Miktar Geçişleri

Kimyasal tepkimelerde bir maddenin miktarı verildiğinde, denklem katsayılarını kullanarak diğer maddelerin miktarını bulabiliriz.

İşlem sırası şöyle: Verilen miktarı mol sayısına çevir → Denklem katsayıları ile orantı kur → İstenen maddenin mol sayısını bul → İstenen birime çevir.

N₂ + 3H₂ → 2NH₃ tepkimesinde 56g N₂ verilirse: 56g ÷ 28g/mol = 2 mol N₂. Denklemden 1 mol N₂'den 2 mol NH₃ oluşur, o halde 2 mol N₂'den 4 mol NH₃ oluşur. 4 mol × 17g/mol = 68g NH₃.

Önemli: Önce mol sayısına çevir, sonra denklem katsayıları ile orantı kur!

of 10

Artan Madde Problemleri

Birden fazla madde miktarı verildiğinde sınırlayıcı bileşen kavramı devreye girer. Biri tükenir, diğeri artar.

Çözüm yöntemi: Verilen miktarları mol sayısına çevir → Mol sayılarını denklem katsayılarına böl → Küçük oranı seç → Bu oranla çarparak harcanan ve oluşan miktarları bul.

6 mol N₂ ve 6 mol H₂ örneğinde: N₂ için 6÷1 = 6, H₂ için 6÷3 = 2. Küçük oran 2'dir. 2 katla çarpınca: 2 mol N₂ harcanır (4 mol artar), 6 mol H₂ tükenir, 4 mol NH₃ oluşur. H₂ sınırlayıcıdır.

Sınırlayıcı bileşen: Oranı en küçük olan madde tükenir ve tepkimeyi sınırlar.

of 10

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Kimya2,275 views·Updated Jun 29, 2026·33 pages

10. Sınıf Kimya Ders Özeti

Şnt@ntsunshine

Add to Google sources

Kimyanın temel kanunları, maddelerin nasıl davrandığını ve tepkime verdiğini anlamamızı sağlayan en önemli kurallardır. Bu kanunlar sayesinde kimyasal hesaplamalar yapabilir ve tepkimelerin sonucunu önceden tahmin edebiliriz.

of 10

Kütlenin Korunumu Yasası

Bir kimyasal tepkimede madde yoktan var olmaz, var olan da yok olmaz. Bu basit ama güçlü kural, 1774'te Lavoisier tarafından keşfedildi.

Hatırla: Kimyasal tepkimelerde toplam kütle her zaman korunur!

of 10

Sabit Oranlar Yasası

Bir bileşikteki elementler daima aynı oranlarda birleşirler. Bu Joseph Proust'un 1799'daki keşfi!

Sabit oranlar yasasına göre, CO₂'de karbon ve oksijenin kütlece birleşme oranı her zaman 3:8'dir. Ne kadar CO₂ yaparsın yap, bu oran değişmez.

Not: Elementler sabit oran dışında kullanılırsa, fazla olan madde artar ve tepkimede yer almaz.

of 10

Mol ve Tanecik Sayısı İlişkisi

Mol, çok küçük tanecikler için kullandığımız bir grup ismi. Tıpkı 1 düzine = 12 tane gibi, 1 mol = 6,02×10²³ tane demek.

Bu devasa sayı Avogadro sayısı olarak bilinir ve Nₐ ile gösterilir. 1 mol demir = 6,02×10²³ demir atomu, 1 mol su = 6,02×10²³ su molekülü demektir.

Unutma: 1 mol her zaman 6,02×10²³ tanedir, maddenin türü önemli değil!

of 10

Mol-Kütle İlişkisi ve Bağıl Atom Kütlesi

Herhangi bir elementin 1 mol atomunun gram cinsinden kütlesi, o elementin mol kütlesidir. Helyum için 4 g/mol, oksijen için 16 g/mol gibi.

Mol sayısı ile kütle arasındaki formül: n = m/Mₐ $m = kütle, Mₐ = mol kütlesi$ . Bu formülle kütleden mol sayısını bulabilirsin.

İpucu: Atom kütleleri soru sonunda verilir, ezberlemene gerek yok!

of 10

Mol-Hacim İlişkisi

Normal koşullarda (0°C, 1 atm) 1 mol gaz 22,4 litre hacim kaplar. Gazın türü önemli değil - ister helyum, ister karbondioksit olsun.

NK'da mol sayısı ile hacim arasındaki formül: n = V/22,4 $V = hacim litre cinsinden$ . Bu formülle hacimden mol sayısını bulabilirsin.

Avogadro yasası şunu der: Aynı koşullarda, eşit sayıda tanecik içeren gazlar eşit hacim kaplar. Bu yüzden 1 mol herhangi bir gaz NK'da hep 22,4 L yer alır.

Formül özeti: Tanecik sayısı için n=N/Nₐ, kütle için n=m/Mₐ, NK'da hacim için n=V/22,4

of 10

Kimyasal Tepkime Türleri

Kimyasal tepkimeler maddelerin başka maddelere dönüştüğü olaylardır ve her zaman enerji değişimi vardır. Tepkimelerde toplam atom sayısı ve kütle korunur.

Sentez tepkimeleri: İki veya daha fazla madde birleşerek yeni bileşik oluşturur $A + B → AB$ . Demir ile oksijenin birleşip demir oksit oluşturması gibi.

Ayrışma tepkimeleri: Bir bileşik parçalanarak daha basit maddelere dönüşür $AB → A + B$ . Sentezin tersi işlemdir. KClO₃'ün ısıtıldığında KCl ve O₂'ye ayrışması gibi.

Denkleştirme: En çok atom içeren bileşiğin katsayısı 1 kabul edilir, diğerleri buna göre bulunur.

of 10

Diğer Tepkime Türleri

Yanma tepkimeleri: Maddelerin oksijen ile tepkimesidir. Yanma için oksijen, yanacak madde ve tutuşma sıcaklığı gerekir. Çoğu yanma tepkimesi ısı verir (ekzotermik).

Asit-baz tepkimeleri: Asitten gelen H⁺ iyonu ile bazdan gelen OH⁻ iyonu tepkime verir. Genel denklem: Asit + Baz → Tuz + Su şeklindedir.

Yanma şartları: Oksijen + Yanacak madde + Tutuşma sıcaklığı = Yanma tepkimesi

of 10

Denklemli Miktar Geçişleri

Kimyasal tepkimelerde bir maddenin miktarı verildiğinde, denklem katsayılarını kullanarak diğer maddelerin miktarını bulabiliriz.

İşlem sırası şöyle: Verilen miktarı mol sayısına çevir → Denklem katsayıları ile orantı kur → İstenen maddenin mol sayısını bul → İstenen birime çevir.

Önemli: Önce mol sayısına çevir, sonra denklem katsayıları ile orantı kur!

of 10

Artan Madde Problemleri

Birden fazla madde miktarı verildiğinde sınırlayıcı bileşen kavramı devreye girer. Biri tükenir, diğeri artar.

Çözüm yöntemi: Verilen miktarları mol sayısına çevir → Mol sayılarını denklem katsayılarına böl → Küçük oranı seç → Bu oranla çarparak harcanan ve oluşan miktarları bul.

Sınırlayıcı bileşen: Oranı en küçük olan madde tükenir ve tepkimeyi sınırlar.

of 10