Fizik555 views·Updated Jun 27, 2026·10 pages

11. Sınıf Fizik: Hız, Newton Yasaları ve Momentum

Asuman@asu_za1u1

Add to Google sources

Fizik dersi 11. sınıf müfredatının en önemli konularından birini öğrenmeye...

1 / 10

of 10

TAM TUR

Vektörlerin Özellikleri
• Fizikte ölçme yapılırken bazı büyüklüklerde yön de belirtmek gerekir. Yönlü büyüklükler vektöreldir.
• Ve

Vektörlerin Özellikleri ve İşlemleri

Fizikteki yönlü büyüklükler sadece sayı ve birimle ifade edilemez - bunlar için vektör kullanırız. Bir vektörün dört temel özelliği var: yön, doğrultu, şiddet (büyüklük) ve uygulama noktası. Mesela kuzey-doğu yönündeki 2 birimlik bir kuvvet, hem büyüklüğü hem de yönüyle tanımlanır.

Vektörler toplanırken dikkat et - cebirsel toplama yapamazsın! 5 N + 4 N her zaman 9 N etmez çünkü yönleri farklı olabilir. İki temel toplama yöntemi var: uç uca ekleme ve paralelkenar yöntemi.

Paralelkenar yönteminde iki vektörün başlangıç noktalarını birleştirip parallelkenar oluştururuz. Bileşke kuvvet köşegendedir ve R² = F₁² + F₂² + 2F₁F₂cos θ formülüyle hesaplanır.

Hatırla: Bileşke kuvvet her zaman büyük olan kuvvete yakın çıkar!

of 10

Vektörlerde Özel Durumlar ve Koordinat Sistemi

Vektör toplamında açıya göre beş özel durum var ki bunları ezberlemen gerekiyor. 0° açıda bileşke = F₁ + F₂, 60° açıda bileşke = F (kuvvetler eşitse), 90° açıda bileşke = F√2, 120° açıda bileşke = F, 180° açıda bileşke = |F₁ - F₂|.

Dik bileşenlerine ayırma yöntemi karmaşık problemler için süper kullanışlı. Bir vektörü x ve y bileşenlerine ayırırken Fₓ = F cos α ve Fᵧ = F sin α formüllerini kullanırsın.

Üç boyutlu sistemde xyz koordinatları var. A vektörünün koordinatları A(2, 3, 2) şeklinde yazılır.

İpucu: İki kuvvetin maksimum bileşkesi toplamları kadar (0°), minimum bileşkesi farkları kadardır (180°)!

of 10

Bağıl Hız ve Hareket

Bağıl hız, hareketlilerin birbirlerine göre hızları demek - günlük hayatta sürekli karşılaştığın bir durum! Hesaplarken önce gözlenen ve gözlemciyi belirle, sonra gözlemcinin hız vektörünü tersine çevir ve gözleneninkiyle topla.

Pratik yol: Hız vektörlerinin başlangıç noktalarını birleştir, gözlemcinin hız vektörü bitiminden gözlenenin bitimi ne çizilen vektör bağıl hız vektörüdür.

Nehir problemleri çok çıkar sınavlarda! x eksenindeki yolları x eksenindeki hızlarla, y eksenindeki yolları y eksenindeki hızlarla alman gerekir. Akıntı yönünde: |AB| = $Vm + Va$ × t, akıntıya ters: |AB| = $Vm - Va$ × t.

Dikkat: Karşı kıyıya geçme süresi sadece h/Vm'ye bağlıdır, akıntı hızına bağlı değildir!

of 10

Newton'un Hareket Yasaları

Dinamik konusu Newton'un üç yasasıyla açıklanır ve fizik sınavlarının vazgeçilmez konusu! I. Eylemsizlik Yasası: Net kuvvet sıfırsa cisim duruyorsa durur, hızlıysa sabit hızla devam eder. Bu denge durumu demek.

II. Temel Yasa en önemlisi: F_net = m × a. Net kuvvet sıfırdan farklıysa cisme ivme kazandırır. Kuvvet arttıkça ivme artar, kütle arttıkça ivme azalır - mantıklı değil mi?

III. Etki-Tepki Yasası: Her etkiye eşit büyüklükte ters yönlü tepki vardır. Duvara bastığında duvar da sana aynı kuvvetle bastırır! Önemli nokta: etki-tepki kuvvetleri farklı cisimler üzerinde olduğu için birbirlerini dengelemez.

Formül hatırlatma: F (Newton), m (kg), a $m/s²$ birimlerinde kullanılır!

of 10

Doğrusal Hareket Türleri

Düzgün doğrusal hareket en basit hareket türü - sabit hızla giden araba gibi. Eşit zamanlarda eşit yol alınır ve x = V × t formülü yeterli. Grafiklerde konum-zaman eğrisinin eğimi hızı, hız-zaman grafiğinin altındaki alan yer değiştirmeyi verir.

Düzgün hızlanan harekette kuvvet, ivme ve hız vektörleri aynı yönlüdür. Cisim her saniye ivmesi kadar hız kazanır. Pozitif yönde hızlanıyorsa hepsi pozitif, negatif yönde hızlanıyorsa hepsi negatiftir.

Düzgün yavaşlayan harekette ise hız vektörü ile ivme vektörü zıt yönlüdür. Cisim her saniye ivmesi kadar hız kaybeder. Grafiklerde bu durumları ayırt etmeyi öğrenmen çok önemli.

Grafik ipucu: Hız-zaman grafiğinin eğimi pozitifse hızlanma, negatifse yavaşlama var demektir!

of 10

Serbest Düşme ve Atış Hareketleri

Hava direnci olan ortamda cisim önce hızlanır, sonra limit hıza ulaşır. Bu noktada ağırlık = hava direnci olur $mg = kAv²$ ve net kuvvet sıfır olduğundan sabit hızla hareket eder.

Serbest düşmede hava direnci ihmal edilir. h yükseklikten düşen cisim için h = ½gt² ve v = gt formüllerini kullan. Yer çekimi ivmesi g = 10 m/s² olarak al hesaplarda.

İlk hızlı aşağı atışta cisim v₀ ile başlar: h = v₀t + ½gt² ve v = v₀ + gt. Düşey atış problemlerinde yukarı yön pozitif kabul edilince hesaplar kolaylaşır.

Önemli: Serbest düşmede sadece yer çekimi etkilidir, hava direnci yoktur!

of 10

Yukarı Atış ve Eğik Atış

Yukarı düşey atışta cisim yavaşlayarak maksimum yüksekliğe çıkar, sonra serbest düşer. Çıkış süresi = iniş süresi kuralını unutma! Maksimum yükseklik h = v₀²/2g ile bulunur.

Yatay atış iki boyutlu hareket: düşey yönde serbest düşme, yatay yönde sabit hızlı hareket. h = ½gt² (düşey) ve x = vₓt (yatay) formüllerini kullan.

Eğik atış en karmaşık olanı! v₀ hızını vₓ = v₀cos α ve vᵧ = v₀sin α olarak ayır. Maksimum yükseklik vᵧ² / 2g, menzil ise vₓ × uçuş süresi ile hesaplanır.

Pratik bilgi: Eğik atışta 45° açıda maksimum menzil elde edilir!

of 10

İş, Enerji ve Güç

İş, kuvvet ile kuvvet doğrultusundaki yer değiştirmenin çarpımı: W = F × s. Birimi joule (J), diğer birimleri N⋅m, kWh olarak karşına çıkar. Kuvvet ile hareket dik olursa iş sıfırdır.

Mekanik enerji = potansiyel enerji + kinetik enerji. Potansiyel enerji konum enerjisi $Ep = mgh$ , kinetik enerji hareket enerjisi $Ek = ½mv²$ . Sürtünme yoksa toplam mekanik enerji korunur!

Yaylarda depo edilen enerji E = ½kx² formülüyle hesaplanır. k yay sabiti, x sıkma/uzama miktarı. Yay ne kadar sert ve ne kadar sıkışırsa o kadar enerji depolar.

Enerji korunumu: Yüksekten düşen cisimde potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür: mgh = ½mv²

of 10

Momentum ve İmpuls

Momentum kütleyle hızın çarpımı: P = m × v. Birimi kg⋅m/s veya N⋅s, vektörel bir büyüklük. Ağır ve hızlı cisimler daha fazla momentum taşır - bu yüzden kamyonun freni geç tutar!

İmpuls (itme) kuvvetle zamanın çarpımı: I = F × Δt. İmpuls-momentum teoremi çok önemli: F⋅Δt = ΔP. Yani itme momentum değişimine eşittir.

Grafiklerden bilgi çıkarma: Kuvvet-zaman grafiğinin altındaki alan momentum değişimini, momentum-zaman grafiğinin eğimi kuvveti verir. Bu grafik soruları sınavda çok çıkar!

Formül bağlantısı: Kinetik enerji ile momentum arasında Ek = P²/2m ilişkisi vardır!

of 10

Çarpışmalar ve Patlamalar

Esnek çarpışmada hem momentum hem de kinetik enerji korunur. Esnek olmayan çarpışmada sadece momentum korunur, enerji kaybolur. Gerçek hayatta çoğu çarpışma esnek olmayandır.

Bir boyutta esnek çarpışma için iki denklem: momentum korunumu $m₁v₁ + m₂v₂ = m₁v₁' + m₂v₂'$ ve hız değişimi $v₁ + v₁' = v₂ + v₂'$ . Bu iki denklemi çözünce son hızları bulursun.

Esnek olmayan çarpışmada cisimler birleşir: m₁v₁ + m₂v₂ = $m₁ + m₂$ vort. Patlamalarda ise başlangıçta momentum sıfır, sonra toplam momentum yine sıfır kalır: 0 = m₁v₁ + m₂v₂.

Sınav ipucu: Çarpışma sorularında önce momentum korunumunu yaz, sonra verilen koşula göre enerji denklemini kur!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Fizik555 views·Updated Jun 27, 2026·10 pages

11. Sınıf Fizik: Hız, Newton Yasaları ve Momentum

Asuman@asu_za1u1

Add to Google sources

Fizik dersi 11. sınıf müfredatının en önemli konularından birini öğrenmeye hazır mısın? Vektörlerden başlayıp momentum korunumuna kadar uzanan bu içerik, günlük hayattaki birçok fizik olayını anlaman için gereken temel bilgileri sunuyor.

of 10

Vektörlerin Özellikleri ve İşlemleri

Hatırla: Bileşke kuvvet her zaman büyük olan kuvvete yakın çıkar!

of 10

Vektörlerde Özel Durumlar ve Koordinat Sistemi

Üç boyutlu sistemde xyz koordinatları var. A vektörünün koordinatları A(2, 3, 2) şeklinde yazılır.

İpucu: İki kuvvetin maksimum bileşkesi toplamları kadar (0°), minimum bileşkesi farkları kadardır (180°)!

of 10

Bağıl Hız ve Hareket

Pratik yol: Hız vektörlerinin başlangıç noktalarını birleştir, gözlemcinin hız vektörü bitiminden gözlenenin bitimi ne çizilen vektör bağıl hız vektörüdür.

Dikkat: Karşı kıyıya geçme süresi sadece h/Vm'ye bağlıdır, akıntı hızına bağlı değildir!

of 10

Newton'un Hareket Yasaları

II. Temel Yasa en önemlisi: F_net = m × a. Net kuvvet sıfırdan farklıysa cisme ivme kazandırır. Kuvvet arttıkça ivme artar, kütle arttıkça ivme azalır - mantıklı değil mi?

Formül hatırlatma: F (Newton), m (kg), a $m/s²$ birimlerinde kullanılır!

of 10

Doğrusal Hareket Türleri

Grafik ipucu: Hız-zaman grafiğinin eğimi pozitifse hızlanma, negatifse yavaşlama var demektir!

of 10

Serbest Düşme ve Atış Hareketleri

Serbest düşmede hava direnci ihmal edilir. h yükseklikten düşen cisim için h = ½gt² ve v = gt formüllerini kullan. Yer çekimi ivmesi g = 10 m/s² olarak al hesaplarda.

İlk hızlı aşağı atışta cisim v₀ ile başlar: h = v₀t + ½gt² ve v = v₀ + gt. Düşey atış problemlerinde yukarı yön pozitif kabul edilince hesaplar kolaylaşır.

Önemli: Serbest düşmede sadece yer çekimi etkilidir, hava direnci yoktur!

of 10

Yukarı Atış ve Eğik Atış

Yatay atış iki boyutlu hareket: düşey yönde serbest düşme, yatay yönde sabit hızlı hareket. h = ½gt² (düşey) ve x = vₓt (yatay) formüllerini kullan.

Pratik bilgi: Eğik atışta 45° açıda maksimum menzil elde edilir!

of 10

İş, Enerji ve Güç

Yaylarda depo edilen enerji E = ½kx² formülüyle hesaplanır. k yay sabiti, x sıkma/uzama miktarı. Yay ne kadar sert ve ne kadar sıkışırsa o kadar enerji depolar.

Enerji korunumu: Yüksekten düşen cisimde potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür: mgh = ½mv²

of 10

Momentum ve İmpuls

İmpuls (itme) kuvvetle zamanın çarpımı: I = F × Δt. İmpuls-momentum teoremi çok önemli: F⋅Δt = ΔP. Yani itme momentum değişimine eşittir.

Grafiklerden bilgi çıkarma: Kuvvet-zaman grafiğinin altındaki alan momentum değişimini, momentum-zaman grafiğinin eğimi kuvveti verir. Bu grafik soruları sınavda çok çıkar!

Formül bağlantısı: Kinetik enerji ile momentum arasında Ek = P²/2m ilişkisi vardır!

of 10

Çarpışmalar ve Patlamalar

Esnek çarpışmada hem momentum hem de kinetik enerji korunur. Esnek olmayan çarpışmada sadece momentum korunur, enerji kaybolur. Gerçek hayatta çoğu çarpışma esnek olmayandır.

Sınav ipucu: Çarpışma sorularında önce momentum korunumunu yaz, sonra verilen koşula göre enerji denklemini kur!