Fizik445 views·Updated Jun 22, 2026·6 pages

TYT Fizik Basınç Notları ve Özet

incii@catsandc0ffee_

Add to Google sources

Basınç, günlük hayatımızda karşılaştığımız çok önemli bir fizik konusu. Neden...

1 / 6

of 6

BASING
*Not: Katı cısım ısıtıldığında hocmi artacağından S alanı artor. Kütle ve
kalır. Dobyısıyla basınç azalır. Soğutulduğunda ise bosing

Basınç Nedir ve Katı Basıncı

Basınç, birim yüzeye etki eden dik kuvvettir ve P ile gösterilir. Skaler bir büyüklük olup birimi Pascal'dır $1 N/m²$ .

Katı cisimler ağırlıklarından dolayı temas ettikleri yüzeylere basınç uygularlar. P = F/A formülüyle hesaplanır. Burada önemli olan şey: aynı ağırlıktaki bir cisim, daha küçük alan üzerinde durursa daha fazla basınç yapar.

Günlük hayattan örnekler bunu net şekilde gösteriyor. Sivri topukla kumda yürümek zor çünkü küçük alan büyük basınç demek. Kar ayakkabıları ise tam tersi - geniş yüzey sayesinde basıncı azaltır ve batmayı önler.

Unutma: Basınç = Kuvvet / Alan. Alan küçülürse basınç artar, alan büyürse basınç azalır!

Traktörlerin geniş tekerlekleri, trenlerin çok sayıda tekeri, hep aynı mantık - ağırlığı geniş alana yaymak ve basıncı azaltmak.

of 6

Katılarda Basınç Kuvveti ve Sıvı Basıncı

Katılarda basınç kuvveti cismin ağırlığına eşittir $F = G$ . Bu, cismin şekli veya duruş pozisyonu değişse bile değişmez.

Piezoelektrik olay da ilginç bir konu - bazı kristaller basınç uygulandığında elektrik üretir. Çakmaklar, elektronik tartılar ve sonar cihazları bu prensibi kullanır.

Sıvı basıncı ise farklı çalışır. Px = h.d.g formülüyle hesaplanır. Burada h derinlik, d sıvının yoğunluğu, g yer çekimi ivmesi.

Önemli: Sıvı basıncı sadece derinliğe, sıvının cinsine ve yer çekimine bağlı. Kabın şekli veya sıvı miktarı önemli değil!

Aynı derinlikteki noktaların basınçları her zaman eşittir. Birbirine karışmayan sıvılarda ise her sıvının kendi basıncı hesaplanıp toplanır.

of 6

Sıvı Basınç Kuvveti ve Değişimler

Sıvı basınç kuvveti = Basınç × Yüzey Alanı şeklinde hesaplanır. Kuvvet her zaman yüzeyin orta noktasından ve yüzeye dik olarak etki eder.

Kaplar sabit debili muslukla doldurulurken basınç zamanla değişir. Silindir kapta düzgün artar, genişleyen kapta azalarak artar, daralan kapta artarak artar.

Sıvılar ısıtıldığında hacim genişler, bu da basınç değişimlerine neden olur. Farklı şekillerdeki kaplarda bu değişimler farklı etki yapar.

Pratik Bilgi: Silindir, küp veya prizma şeklindeki kaplarda taban basınç kuvveti sıvının ağırlığına eşittir.

Birbirine karışmayan sıvılarda her sıvı tabakasının basınç kuvveti ayrı hesaplanır. Toplam kuvvet, tüm kuvvetlerin vektörel toplamıdır.

of 6

Pascal Prensibi

Pascal Prensibi sıvılar mekaniğinin temel taşı: Sıvılara uygulanan basınç her yöne eşit şekilde iletilir.

Bu prensip sayesinde küçük bir kuvvetle büyük yükleri kaldırabiliriz. F₁/S₁ = F₂/S₂ eşitliği ile kuvvet kazancı elde ederiz. Piston alanları oranı ne kadar büyükse, kuvvet kazancı o kadar fazla.

Hidrolik sistemler bu prensibi kullanır. Su cenderesi, hidrolik frenler, berber koltukları, iş makineleri - hepsinin çalışma prensibi aynı.

Dikkat: Pistonların ağırlıkları genellikle ihmal edilir. Sıvı başka kaba boşaltılırsa basınç değişmez ama kuvvetler değişebilir.

Kap ters çevrildiğinde zemindeki basınç değişmez ama sıvının tabana yaptığı basınç kuvveti değişir.

of 6

U Borusu ve Akışkanlar Basıncı

U borusunda aynı seviyedeki basınçlar eşittir. Farklı sıvılar varsa P_A = P_B koşulu ile h₁d₁g + h₂d₂g = h₃d₃g eşitliği kurulur.

Akışkanlarda çok önemli bir kural var: Hız arttıkça basınç azalır. Kesit alanı küçüldükçe hız artar, basınç düşer.

Bu prensip günlük hayatta sık karşımıza çıkar. Musluktan akan suyun aşağıda incelมesi, hortum ağzının sıkıştırılmasıyla suyun hızlanması, uçak kanatlarındaki basınç farkı - hepsi aynı mantık.

Gerçek Hayat: Metro istasyonlarındaki sarı çizgiler bu prensibi kullanır. Hızlı tren yanında basınç düşer, güvenlik için çizginin gerisinde durursun.

Arabada sigara dumanının dışarı çıkması, çatıların fırtınada uçması, tansiyonun ölçülmesi - hepsi basınç farkları yüzünden.

of 6

Sıvı Akışı ve Pratik Uygulamalar

Kaptan delik açıldığında sıvının akış hızı sadece derinliğe bağlı: v = √(2gh₁). Yatay uzaklık ise hem üst hem alt yüksekliğe bağlı: x = 2√(h₁h₂).

En ilginç durum: Kaptaki sıvının tam ortasından delik açarsan, akan sıvı yatayda en uzağa düşer. Bu h₁ ve h₂'nin çarpımının maksimum olduğu noktadır.

Farklı yüksekliklerden açılan deliklerden v₃ > v₂ > v₁ şeklinde hızlar sıralar ama uzaklıklar x₂ > x₁ = x₃ olur.

İlginç Gerçek: Sıvı yüksekliğinin tam ortasından açılan delik, sıvıyı yatayda en uzağa fırlatır!

Sıvı yüksekliğinin zamanla değişimi de önemli. Üstteki geniş kaplar için yükseklik daha yavaş azalır çünkü aynı hacimde yükseklik değişimi daha az olur.

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Fizik445 views·Updated Jun 22, 2026·6 pages

TYT Fizik Basınç Notları ve Özet

incii@catsandc0ffee_

Add to Google sources

Basınç, günlük hayatımızda karşılaştığımız çok önemli bir fizik konusu. Neden sivri topukla kuma batıyoruz, uçaklar nasıl uçuyor veya hidrolik sistemler nasıl çalışıyor - hepsinin cevabı basınç ilkelerinde gizli.

of 6

Basınç Nedir ve Katı Basıncı

Basınç, birim yüzeye etki eden dik kuvvettir ve P ile gösterilir. Skaler bir büyüklük olup birimi Pascal'dır $1 N/m²$ .

Unutma: Basınç = Kuvvet / Alan. Alan küçülürse basınç artar, alan büyürse basınç azalır!

Traktörlerin geniş tekerlekleri, trenlerin çok sayıda tekeri, hep aynı mantık - ağırlığı geniş alana yaymak ve basıncı azaltmak.

of 6

Katılarda Basınç Kuvveti ve Sıvı Basıncı

Katılarda basınç kuvveti cismin ağırlığına eşittir $F = G$ . Bu, cismin şekli veya duruş pozisyonu değişse bile değişmez.

Piezoelektrik olay da ilginç bir konu - bazı kristaller basınç uygulandığında elektrik üretir. Çakmaklar, elektronik tartılar ve sonar cihazları bu prensibi kullanır.

Sıvı basıncı ise farklı çalışır. Px = h.d.g formülüyle hesaplanır. Burada h derinlik, d sıvının yoğunluğu, g yer çekimi ivmesi.

Önemli: Sıvı basıncı sadece derinliğe, sıvının cinsine ve yer çekimine bağlı. Kabın şekli veya sıvı miktarı önemli değil!

Aynı derinlikteki noktaların basınçları her zaman eşittir. Birbirine karışmayan sıvılarda ise her sıvının kendi basıncı hesaplanıp toplanır.

of 6

Sıvı Basınç Kuvveti ve Değişimler

Sıvı basınç kuvveti = Basınç × Yüzey Alanı şeklinde hesaplanır. Kuvvet her zaman yüzeyin orta noktasından ve yüzeye dik olarak etki eder.

Kaplar sabit debili muslukla doldurulurken basınç zamanla değişir. Silindir kapta düzgün artar, genişleyen kapta azalarak artar, daralan kapta artarak artar.

Sıvılar ısıtıldığında hacim genişler, bu da basınç değişimlerine neden olur. Farklı şekillerdeki kaplarda bu değişimler farklı etki yapar.

Pratik Bilgi: Silindir, küp veya prizma şeklindeki kaplarda taban basınç kuvveti sıvının ağırlığına eşittir.

Birbirine karışmayan sıvılarda her sıvı tabakasının basınç kuvveti ayrı hesaplanır. Toplam kuvvet, tüm kuvvetlerin vektörel toplamıdır.

of 6

Pascal Prensibi

Pascal Prensibi sıvılar mekaniğinin temel taşı: Sıvılara uygulanan basınç her yöne eşit şekilde iletilir.

Hidrolik sistemler bu prensibi kullanır. Su cenderesi, hidrolik frenler, berber koltukları, iş makineleri - hepsinin çalışma prensibi aynı.

Dikkat: Pistonların ağırlıkları genellikle ihmal edilir. Sıvı başka kaba boşaltılırsa basınç değişmez ama kuvvetler değişebilir.

Kap ters çevrildiğinde zemindeki basınç değişmez ama sıvının tabana yaptığı basınç kuvveti değişir.

of 6

U Borusu ve Akışkanlar Basıncı

U borusunda aynı seviyedeki basınçlar eşittir. Farklı sıvılar varsa P_A = P_B koşulu ile h₁d₁g + h₂d₂g = h₃d₃g eşitliği kurulur.

Akışkanlarda çok önemli bir kural var: Hız arttıkça basınç azalır. Kesit alanı küçüldükçe hız artar, basınç düşer.

Gerçek Hayat: Metro istasyonlarındaki sarı çizgiler bu prensibi kullanır. Hızlı tren yanında basınç düşer, güvenlik için çizginin gerisinde durursun.

Arabada sigara dumanının dışarı çıkması, çatıların fırtınada uçması, tansiyonun ölçülmesi - hepsi basınç farkları yüzünden.

of 6

Sıvı Akışı ve Pratik Uygulamalar

Kaptan delik açıldığında sıvının akış hızı sadece derinliğe bağlı: v = √(2gh₁). Yatay uzaklık ise hem üst hem alt yüksekliğe bağlı: x = 2√(h₁h₂).

En ilginç durum: Kaptaki sıvının tam ortasından delik açarsan, akan sıvı yatayda en uzağa düşer. Bu h₁ ve h₂'nin çarpımının maksimum olduğu noktadır.

Farklı yüksekliklerden açılan deliklerden v₃ > v₂ > v₁ şeklinde hızlar sıralar ama uzaklıklar x₂ > x₁ = x₃ olur.

İlginç Gerçek: Sıvı yüksekliğinin tam ortasından açılan delik, sıvıyı yatayda en uzağa fırlatır!

Sıvı yüksekliğinin zamanla değişimi de önemli. Üstteki geniş kaplar için yükseklik daha yavaş azalır çünkü aynı hacimde yükseklik değişimi daha az olur.