Fizik233 views·Updated Jun 18, 2026·7 pages

TYT Fizik Dalgalar Ders Özeti

onurgul2106@onurgul2106

Add to Google sources

Dalgalar, enerjiyi bir yerden başka bir yere taşıyan titreşim hareketleridir....

1 / 7

of 7

# DALGALAR

Titreşim Dogrultusun
Göre Dalgator

Energilerime 60
Dalgabr

Enine

Boying

Mourm D.

Electro me

Deprem
Jay
S

Depren
yay
Sy
Se

Dalga Türleri ve Sınıflandırması

Dalgalar titreşim doğrultusu ile yayılma doğrultusu arasındaki ilişkiye göre iki gruba ayrılır. Bu sınıflandırma, dalganın nasıl hareket ettiğini anlamamızı sağlar.

Enine dalgalarda titreşim ve yayılma doğrultusu birbirine diktir. Elektromanyetik dalgalar bu gruba girer ve radyo dalgalarından X ışınlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Boyuna dalgalarda ise titreşim ve yayılma doğrultusu birbirine paraleldir. Ses dalgaları ve deprem dalgalarının bir kısmı bu şekilde hareket eder.

💡 İpucu: Ip dalgası enine, yay dalgası boyuna dalga örneğidir!

of 7

Mekanik ve Elektromanyetik Dalgalar

Mekanik dalgalar yayılmak için mutlaka maddesel bir ortama ihtiyaç duyar. Deprem, su ve ses dalgaları bu gruba girer ve genellikle yıkıcı etkiye sahiptir.

Elektromanyetik dalgalar ise boşlukta bile yayılabilir ve yoğun miktarda enerji taşır. Işık, radyo ve mikrodalgalar bu kategoride yer alır.

Dalganın temel özellikleri arasında dalga boyu en önemlisidir. İki tepe noktası veya iki çukur arasındaki mesafeye dalga boyu denir ve λ (lambda) ile gösterilir.

💡 Hatırla: Elektromanyetik dalgalar uzayda yayılabilir, mekanik dalgalar yapamazı

of 7

Dalga Özellikleri ve Hesaplamalar

Periyot (T) bir tam titreşimin tamamlanma süresi, frekans (f) ise bir saniyedeki titreşim sayısıdır. Bu ikisi arasında f = 1/T ilişkisi vardır.

Dalganın yayılma hızı v = λ × f formülüyle bulunur. Bu formül tüm dalga hesaplarının temelidir ve sınav sorularında sıkça kullanılır.

Örnek problemde: 5 dalga tepesi arası 120 m, hız 240 m/s ise önce dalga boyunu $λ = 120/4 = 30 m$ , sonra frekansı $f = 240/30 = 8 Hz$ buluruz.

💡 Formül: v = λ × f = λ/T - Bu üçlüyü ezberle!

of 7

Yay Dalgaları ve Sınır Koşulları

Yay dalgalarında atma yarım dalga boyuna eşittir ve dalganın temel yapı taşıdır. Genlik ise tepe noktası ile denge konumu arasındaki mesafedir.

Sabit uçta gelen dalga ters fazda yansır, yani tepe çukura dönüşür. Serbest uçta ise dalga aynı fazda yansır ve şekli korunur.

Yayın yayılma hızı v = √ $F/μ$ formülüyle bulunur. Burada F gerilme kuvveti, μ ise birim uzunlukta kütledir.

💡 Önemli: Sabit uçta ters yansıma, serbest uçta düz yansıma olur!

of 7

Su Dalgaları ve Ortam Değişimi

Su dalgaları dalgacık ve doğrusal olmak üzere iki türdür. Kaynak sabit olduğunda dalga boyu değişmez, bu önemli bir kuraldır.

Derin ortamdan sığa geçerken dalga hızı azalır (v₂ < v₁) ancak frekans sabit kalır. Bu nedenle dalga boyu da küçülür.

Sığ ortamdan derine geçişte ise tam tersi olur: hız artar, dalga boyu büyür ama frekans değişmez.

💡 Kural: Frekans hiçbir zaman değişmez, değişen hız ve dalga boyudur!

of 7

Su Dalgalarında Yansıma ve Kırılma

Yansımada gelme açısı yansıma açısına eşittir, tıpkı ışıkta olduğu gibi. Güçlü engellerde tam yansıma, zayıf engellerde kısmi yansıma olur.

Kırılmada dalga daha sığ ortama geçerken normale yaklaşır, daha derin ortama geçerken normalden uzaklaşır. Bu davranış ışığın kırılmasının tam tersidir.

Engelden sonra dalga davranışı engel türüne bağlıdır: güçlü engel yansıtır, şeffaf engel geçirir.

💡 Fark: Su dalgaları sığda yavaşlar, ışık yoğun ortamda yavaşlar!

of 7

Engeller ve Dalga Davranışları

Güçlü engel ile karşılaşan dalgalar geri yansır ve orijinal dalga ile karışarak durağan dalga oluşturabilir. Bu durum müzik aletlerinde ton oluşumunda önemlidir.

Şeffaf engelden geçen dalgalar hızları değişse de frekansları sabit kalır. Engelden sonra dalga yeni ortamın özelliklerine uyum sağlar.

Kırılma olayında normalden uzaklaşma veya yaklaşma, ortamların yoğunluk farkına bağlıdır.

💡 Özet: Güçlü engel yansıtır, şeffaf engel kırarak geçirir!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Fizik233 views·Updated Jun 18, 2026·7 pages

TYT Fizik Dalgalar Ders Özeti

onurgul2106@onurgul2106

Add to Google sources

Dalgalar, enerjiyi bir yerden başka bir yere taşıyan titreşim hareketleridir. Günlük hayatımızda deprem dalgalarından ses dalgalarına, su dalgalarından radyo dalgalarına kadar birçok dalga türüyle karşılaşırız.

of 7

Dalga Türleri ve Sınıflandırması

Dalgalar titreşim doğrultusu ile yayılma doğrultusu arasındaki ilişkiye göre iki gruba ayrılır. Bu sınıflandırma, dalganın nasıl hareket ettiğini anlamamızı sağlar.

Enine dalgalarda titreşim ve yayılma doğrultusu birbirine diktir. Elektromanyetik dalgalar bu gruba girer ve radyo dalgalarından X ışınlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Boyuna dalgalarda ise titreşim ve yayılma doğrultusu birbirine paraleldir. Ses dalgaları ve deprem dalgalarının bir kısmı bu şekilde hareket eder.

💡 İpucu: Ip dalgası enine, yay dalgası boyuna dalga örneğidir!

of 7

Mekanik ve Elektromanyetik Dalgalar

Mekanik dalgalar yayılmak için mutlaka maddesel bir ortama ihtiyaç duyar. Deprem, su ve ses dalgaları bu gruba girer ve genellikle yıkıcı etkiye sahiptir.

Elektromanyetik dalgalar ise boşlukta bile yayılabilir ve yoğun miktarda enerji taşır. Işık, radyo ve mikrodalgalar bu kategoride yer alır.

Dalganın temel özellikleri arasında dalga boyu en önemlisidir. İki tepe noktası veya iki çukur arasındaki mesafeye dalga boyu denir ve λ (lambda) ile gösterilir.

💡 Hatırla: Elektromanyetik dalgalar uzayda yayılabilir, mekanik dalgalar yapamazı

of 7

Dalga Özellikleri ve Hesaplamalar

Periyot (T) bir tam titreşimin tamamlanma süresi, frekans (f) ise bir saniyedeki titreşim sayısıdır. Bu ikisi arasında f = 1/T ilişkisi vardır.

Dalganın yayılma hızı v = λ × f formülüyle bulunur. Bu formül tüm dalga hesaplarının temelidir ve sınav sorularında sıkça kullanılır.

Örnek problemde: 5 dalga tepesi arası 120 m, hız 240 m/s ise önce dalga boyunu $λ = 120/4 = 30 m$ , sonra frekansı $f = 240/30 = 8 Hz$ buluruz.

💡 Formül: v = λ × f = λ/T - Bu üçlüyü ezberle!

of 7

Yay Dalgaları ve Sınır Koşulları

Yay dalgalarında atma yarım dalga boyuna eşittir ve dalganın temel yapı taşıdır. Genlik ise tepe noktası ile denge konumu arasındaki mesafedir.

Sabit uçta gelen dalga ters fazda yansır, yani tepe çukura dönüşür. Serbest uçta ise dalga aynı fazda yansır ve şekli korunur.

Yayın yayılma hızı v = √ $F/μ$ formülüyle bulunur. Burada F gerilme kuvveti, μ ise birim uzunlukta kütledir.

💡 Önemli: Sabit uçta ters yansıma, serbest uçta düz yansıma olur!

of 7

Su Dalgaları ve Ortam Değişimi

Su dalgaları dalgacık ve doğrusal olmak üzere iki türdür. Kaynak sabit olduğunda dalga boyu değişmez, bu önemli bir kuraldır.

Derin ortamdan sığa geçerken dalga hızı azalır (v₂ < v₁) ancak frekans sabit kalır. Bu nedenle dalga boyu da küçülür.

Sığ ortamdan derine geçişte ise tam tersi olur: hız artar, dalga boyu büyür ama frekans değişmez.

💡 Kural: Frekans hiçbir zaman değişmez, değişen hız ve dalga boyudur!

of 7

Su Dalgalarında Yansıma ve Kırılma

Yansımada gelme açısı yansıma açısına eşittir, tıpkı ışıkta olduğu gibi. Güçlü engellerde tam yansıma, zayıf engellerde kısmi yansıma olur.

Kırılmada dalga daha sığ ortama geçerken normale yaklaşır, daha derin ortama geçerken normalden uzaklaşır. Bu davranış ışığın kırılmasının tam tersidir.

Engelden sonra dalga davranışı engel türüne bağlıdır: güçlü engel yansıtır, şeffaf engel geçirir.

💡 Fark: Su dalgaları sığda yavaşlar, ışık yoğun ortamda yavaşlar!

of 7

Engeller ve Dalga Davranışları

Güçlü engel ile karşılaşan dalgalar geri yansır ve orijinal dalga ile karışarak durağan dalga oluşturabilir. Bu durum müzik aletlerinde ton oluşumunda önemlidir.

Şeffaf engelden geçen dalgalar hızları değişse de frekansları sabit kalır. Engelden sonra dalga yeni ortamın özelliklerine uyum sağlar.

Kırılma olayında normalden uzaklaşma veya yaklaşma, ortamların yoğunluk farkına bağlıdır.

💡 Özet: Güçlü engel yansıtır, şeffaf engel kırarak geçirir!