Fizik675 views·Updated Jun 21, 2026·213 pages

11. Sınıf Fizik 2. Ünite Ders Notları

Zeynep @zeynep_v973s

Add to Google sources

Elektriksel kuvvet, yüklü cisimler arasında oluşan temel bir kuvvet türüdür...

1 / 10

of 10

Elektriksel Kuvvet ve Elektrik Alan
ELEKTRİKSEL KUVVET

* Yüklü cisimler arasında bir itme ya da çekme kuvveti vardır. Bu kuvvet
elektriksel

Elektriksel Kuvvet Temelleri

Yüklü cisimler arasında elektriksel kuvvet (coulomb kuvveti) dediğimiz bir kuvvet vardır. Bu kuvvet oldukça basit kurallara uyar ve matematiğini öğrendikten sonra problemleri kolayca çözebilirsin.

Coulomb yasası formülü şu şekildedir: F = k × (q₁ × q₂)/d². Burada F elektriksel kuvvet, q₁ ve q₂ yük miktarları, d aralarındaki uzaklık ve k coulomb sabitidir $k = 9×10⁹ Nm²/C²$ .

Yükler arası kuvvet Newton'un 3. yasasına uyar - yani her zaman eşit büyüklükte ama zıt yönlüdür. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker.

💡 Dikkat: Uzaklık iki katına çıkarsa kuvvet dört katına düşer!

of 10

Kuvvet ve Kütle İlişkisi

Elektriksel kuvvetlerin büyüklüğü aynı olsa bile, cisimlerin kütleleri farklıysa ivmelenmeleri de farklı olur. Bu durum Newton'un F = m×a yasasından kaynaklanır.

Şekillerde görüldüğü gibi, aynı yük miktarlarına sahip kürelerin birbirlerine uyguladığı elektriksel kuvvet her zaman eşittir. Ancak kütle farkı nedeniyle ivmelenme miktarları değişir.

Kütle ne kadar küçükse cisim o kadar hızlı hareket eder. Bu yüzden problemlerde hem elektriksel kuvveti hem de cisimlerin kütlelerini dikkate alman gerekir.

💡 İpucu: Kuvvet eşit, kütle farklıysa ivme de farklı olur!

of 10

Basit Kuvvet Hesaplama

Bu örnekte temel coulomb yasası kullanılıyor. q₁ = 2μC, q₂ = 8μC ve d = 30 cm değerleri veriliyor.

Önce birimleri dönüştürmen gerekiyor: 30 cm = 0,3 m ve μC = 10⁻⁶ C. Bu dönüşümleri yapmayı unutma çünkü SI birim sistemi kullanmak zorundayız.

F = k×(q₁×q₂)/d² formülünde değerleri yerine koyduğumuzda F = 1,6 N bulunuyor. Birim dönüşümü bu tür problemlerin en kritik kısmıdır.

💡 Hatırla: Problemlerde önce birimleri kontrol et, sonra hesaplama yap!

of 10

Denge Problemleri

Bir yükün dengede kalması için üzerine etki eden tüm kuvvetlerin toplamının sıfır olması gerekir. Bu örnekte q₂ yükü iki yük arasında dengede duruyor.

F₁ = F₃ eşitliğini kurarak problemi çözüyoruz. q₁'in q₂'ye uyguladığı kuvvet ile q₃'ün q₂'ye uyguladığı kuvvet eşit olmalı.

Hesaplama sonunda q₁/q₃ = 1/4 oranı bulunuyor. Denge problemlerinde her zaman kuvvetlerin eşit olması prensibini kullan.

💡 Strateji: Denge problemlerinde önce hangi kuvvetlerin eşit olması gerektiğini belirle!

of 10

Bileşke Kuvvet Hesaplama

Bu problemde birden fazla yükün bir noktadaki yüke uyguladığı kuvvetlerin bileşkesini buluyoruz. O noktasındaki +q yükü üç farklı yükten etkileniyor.

Her bir yükün uyguladığı kuvveti ayrı ayrı hesaplayıp sonra vektörel toplama yapıyoruz. K noktasından F, L noktasından 2F, M noktasından 2F büyüklüğünde kuvvet etkiyor.

Bileşke kuvvet 2 yönünde çıkıyor çünkü kuvvetleri vektörel olarak topladığımızda bu yön galip geliyor. Vektörel toplama bu tür problemlerin anahtarıdır.

💡 Teknik: Çoklu yük problemlerinde her kuvveti ayrı hesapla, sonra topla!

of 10

Trigonometrik Kuvvet Analizi

Bu problemde bileşke kuvvetin yatay ve düşey bileşenlerini ayrı ayrı analiz ediyoruz. F kuvveti hem yatay hem düşey bileşene sahip.

Trigonometri kullanarak F₁ = F ve F₂ = 2F olduğunu buluyoruz. Bu değerleri coulomb yasasında yerine koyarak yük oranını hesaplıyoruz.

q₁ itme, q₂ çekme kuvveti uyguladığından yükler zıt işaretli. Sonuçta q₁/q₂ = -2/9 oranı bulunuyor. Negatif işaret zıt yük işaretlerini gösteriyor.

💡 Not: Trigonometrik problemlerde kuvvet bileşenlerini dikkatlice ayır!

of 10

İletken Küreler ve İndüksiyon

İletken kürelere yüklü bir cisim dokunduğunda yük paylaşımı olur. X küresi K ve L ye dokunduğunda onları aynı türde yüklerle yükler.

T₁ gerilmesi sadece kürelerin ağırlıklarına bağlı olduğu için değişmez. T₂ gerilmesi ise küreler arası elektriksel kuvvet nedeniyle artar.

Yüklenme sonrası K ve L küreleri birbirini iter. Bu itme kuvveti sadece alt ipteki T₂ gerilmesini etkiler, üstteki T₁'i etkilemez.

💡 Kavram: İletken kürelerde yük paylaşımı her zaman eşit olarak gerçekleşir!

of 10

Denge Koşulları ve Yük İşaretleri

Z küresinin dengede kalması için X ve Y kürelerinden biri onu çekmeli, diğeri itmeli. Bu ancak X ve Y'nin zıt yükle yüklü olmasıyla mümkün.

Coulomb yasasını kullanarak kuvvet dengesini kurunca qₓ = 4qᵧ bulunuyor. Yani X küresinin yük miktarı Y'ninkinden fazla.

Z ve Y'nin yük miktarları hakkında kesin bir şey söylenemez çünkü birden fazla durum mümkün. Problemlerde kesin olan durumları ayırt etmen önemli.

💡 Analiz: Denge problemlerinde hangi bilgilerin kesin, hangilerinin belirsiz olduğunu ayırt et!

of 10

Geometrik Düzenlemeler

Eşkenar üçgen düzenindeki yükler için bileşke kuvvetleri hesaplıyoruz. Tüm kenarlar eşit olduğu için kuvvet büyüklükleri de eşit.

Y cismine etki eden kuvvetler 60° açı yaptığı için bileşke F√3 oluyor. Z cismine etki eden kuvvetler 120° açı yaptığı için bileşke F oluyor.

Fᵧ/Fz = √3 oranı bulunuyor. Geometrik düzenlemelerde açıları doğru hesaplamak kritik önemde.

💡 Geometri: Düzenli şekillerde simetriyi kullanarak hesaplamaları basitleştir!

of 10

İletken Küreler Arası Yük Paylaşımı

İletken küreler dokunduğunda toplam yükleri eşit olarak paylaşırlar. Başlangıçta +15q ve -5q olan yükler, temas sonrası her birinde +5q olur.

İlk durumda F₁ = 75kq²/d², temas sonrası F₂ = 25kq²/d² bulunuyor. Bu da F₁/F₂ = 3 oranını veriyor.

Yük paylaşımı problemlerinde önce paylaşım sonrası yük miktarlarını bul, sonra kuvvetleri karşılaştır. İletken kürelerde yük her zaman eşit dağılır.

💡 Kural: İletken küreler dokunduğunda yük toplam/2 formülüyle dağılır!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Fizik675 views·Updated Jun 21, 2026·213 pages

11. Sınıf Fizik 2. Ünite Ders Notları

Zeynep @zeynep_v973s

Add to Google sources

Elektriksel kuvvet, yüklü cisimler arasında oluşan temel bir kuvvet türüdür ve fizik dersinin önemli konularından biridir. Bu konuyu öğrenmek, elektrik ve manyetizma bölümünün temelini atmanız için gereklidir.

of 10

Elektriksel Kuvvet Temelleri

Yükler arası kuvvet Newton'un 3. yasasına uyar - yani her zaman eşit büyüklükte ama zıt yönlüdür. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker.

💡 Dikkat: Uzaklık iki katına çıkarsa kuvvet dört katına düşer!

of 10

Kuvvet ve Kütle İlişkisi

Elektriksel kuvvetlerin büyüklüğü aynı olsa bile, cisimlerin kütleleri farklıysa ivmelenmeleri de farklı olur. Bu durum Newton'un F = m×a yasasından kaynaklanır.

Kütle ne kadar küçükse cisim o kadar hızlı hareket eder. Bu yüzden problemlerde hem elektriksel kuvveti hem de cisimlerin kütlelerini dikkate alman gerekir.

💡 İpucu: Kuvvet eşit, kütle farklıysa ivme de farklı olur!

of 10

Basit Kuvvet Hesaplama

Bu örnekte temel coulomb yasası kullanılıyor. q₁ = 2μC, q₂ = 8μC ve d = 30 cm değerleri veriliyor.

Önce birimleri dönüştürmen gerekiyor: 30 cm = 0,3 m ve μC = 10⁻⁶ C. Bu dönüşümleri yapmayı unutma çünkü SI birim sistemi kullanmak zorundayız.

F = k×(q₁×q₂)/d² formülünde değerleri yerine koyduğumuzda F = 1,6 N bulunuyor. Birim dönüşümü bu tür problemlerin en kritik kısmıdır.

💡 Hatırla: Problemlerde önce birimleri kontrol et, sonra hesaplama yap!

of 10

Denge Problemleri

Bir yükün dengede kalması için üzerine etki eden tüm kuvvetlerin toplamının sıfır olması gerekir. Bu örnekte q₂ yükü iki yük arasında dengede duruyor.

F₁ = F₃ eşitliğini kurarak problemi çözüyoruz. q₁'in q₂'ye uyguladığı kuvvet ile q₃'ün q₂'ye uyguladığı kuvvet eşit olmalı.

Hesaplama sonunda q₁/q₃ = 1/4 oranı bulunuyor. Denge problemlerinde her zaman kuvvetlerin eşit olması prensibini kullan.

💡 Strateji: Denge problemlerinde önce hangi kuvvetlerin eşit olması gerektiğini belirle!

of 10

Bileşke Kuvvet Hesaplama

Bu problemde birden fazla yükün bir noktadaki yüke uyguladığı kuvvetlerin bileşkesini buluyoruz. O noktasındaki +q yükü üç farklı yükten etkileniyor.

Her bir yükün uyguladığı kuvveti ayrı ayrı hesaplayıp sonra vektörel toplama yapıyoruz. K noktasından F, L noktasından 2F, M noktasından 2F büyüklüğünde kuvvet etkiyor.

Bileşke kuvvet 2 yönünde çıkıyor çünkü kuvvetleri vektörel olarak topladığımızda bu yön galip geliyor. Vektörel toplama bu tür problemlerin anahtarıdır.

💡 Teknik: Çoklu yük problemlerinde her kuvveti ayrı hesapla, sonra topla!

of 10

Trigonometrik Kuvvet Analizi

Bu problemde bileşke kuvvetin yatay ve düşey bileşenlerini ayrı ayrı analiz ediyoruz. F kuvveti hem yatay hem düşey bileşene sahip.

Trigonometri kullanarak F₁ = F ve F₂ = 2F olduğunu buluyoruz. Bu değerleri coulomb yasasında yerine koyarak yük oranını hesaplıyoruz.

q₁ itme, q₂ çekme kuvveti uyguladığından yükler zıt işaretli. Sonuçta q₁/q₂ = -2/9 oranı bulunuyor. Negatif işaret zıt yük işaretlerini gösteriyor.

💡 Not: Trigonometrik problemlerde kuvvet bileşenlerini dikkatlice ayır!

of 10

İletken Küreler ve İndüksiyon

İletken kürelere yüklü bir cisim dokunduğunda yük paylaşımı olur. X küresi K ve L ye dokunduğunda onları aynı türde yüklerle yükler.

T₁ gerilmesi sadece kürelerin ağırlıklarına bağlı olduğu için değişmez. T₂ gerilmesi ise küreler arası elektriksel kuvvet nedeniyle artar.

Yüklenme sonrası K ve L küreleri birbirini iter. Bu itme kuvveti sadece alt ipteki T₂ gerilmesini etkiler, üstteki T₁'i etkilemez.

💡 Kavram: İletken kürelerde yük paylaşımı her zaman eşit olarak gerçekleşir!

of 10

Denge Koşulları ve Yük İşaretleri

Z küresinin dengede kalması için X ve Y kürelerinden biri onu çekmeli, diğeri itmeli. Bu ancak X ve Y'nin zıt yükle yüklü olmasıyla mümkün.

Coulomb yasasını kullanarak kuvvet dengesini kurunca qₓ = 4qᵧ bulunuyor. Yani X küresinin yük miktarı Y'ninkinden fazla.

Z ve Y'nin yük miktarları hakkında kesin bir şey söylenemez çünkü birden fazla durum mümkün. Problemlerde kesin olan durumları ayırt etmen önemli.

💡 Analiz: Denge problemlerinde hangi bilgilerin kesin, hangilerinin belirsiz olduğunu ayırt et!

of 10

Geometrik Düzenlemeler

Eşkenar üçgen düzenindeki yükler için bileşke kuvvetleri hesaplıyoruz. Tüm kenarlar eşit olduğu için kuvvet büyüklükleri de eşit.

Y cismine etki eden kuvvetler 60° açı yaptığı için bileşke F√3 oluyor. Z cismine etki eden kuvvetler 120° açı yaptığı için bileşke F oluyor.

Fᵧ/Fz = √3 oranı bulunuyor. Geometrik düzenlemelerde açıları doğru hesaplamak kritik önemde.

💡 Geometri: Düzenli şekillerde simetriyi kullanarak hesaplamaları basitleştir!

of 10

İletken Küreler Arası Yük Paylaşımı

İletken küreler dokunduğunda toplam yükleri eşit olarak paylaşırlar. Başlangıçta +15q ve -5q olan yükler, temas sonrası her birinde +5q olur.

İlk durumda F₁ = 75kq²/d², temas sonrası F₂ = 25kq²/d² bulunuyor. Bu da F₁/F₂ = 3 oranını veriyor.

Yük paylaşımı problemlerinde önce paylaşım sonrası yük miktarlarını bul, sonra kuvvetleri karşılaştır. İletken kürelerde yük her zaman eşit dağılır.

💡 Kural: İletken küreler dokunduğunda yük toplam/2 formülüyle dağılır!