Fen Bilimleri49 views·Updated Jun 17, 2026·13 pages

8. Sınıf Fen Bilimleri: Mevsimlerin Oluşumu ve İklim

☆İlayda☆@neeinci

Add to Google sources

Dünya'nın hareketleri ve bu hareketlerin hayatımıza etkileri, doğada gözlemlediğimiz birçok...

1 / 10

of 10

Daha önce Dünya'nın hareketlerini öğrenmiştiniz. Bu
hareketler Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönme ha-
reketi, Güneş çevresinde dolanma h

Dünya'nın Dönüş Hareketi

Dünya kendi ekseni etrafında sürekli döner ve bu dönüş hareketi günlük yaşamımızı doğrudan etkiler. Bu hareket tam olarak 24 saatte tamamlanır ve günlük hareket olarak bilinir.

Dünya saat yönünün tersine doğru döner ve bu hareket sayesinde gece-gündüz oluşumu gerçekleşir. Dönüş sırasında Güneş'i gören kısımda gündüz yaşanırken, Güneş'i görmeyen kısımda gece yaşanır.

Not: Dünya'nın şekli tam olarak küresel değildir. Dünya'nın üstlerden basık yanlardan şişkin olan bu özel şekli geoit olarak adlandırılır ve Dünya üzerindeki yaşamı birçok açıdan etkiler.

of 10

Dünya'nın Dolanma Hareketi

Dünya, Güneş çevresinde belirli bir yörünge üzerinde dolanır. Bu hareket yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlanır ve bir yıl sürer. Bu harekete yıllık hareket de denir.

Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanma hareketi de saat yönünün tersine doğrudur. Bu hareket sonucunda dört farklı mevsim (ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış) oluşur.

Not: Bir gök cisminin başka bir gök cismi etrafında izlediği düzenli yola yörünge denir. Dünya, Güneş etrafında elips şeklinde bir yörünge izler. Bu yörüngenin oluşturduğu düzleme ise yörünge düzlemi adı verilir.

of 10

Dünya Üzerindeki Önemli Noktalar

Dünya üzerinde coğrafi açıdan çok önemli bazı noktalar bulunur. Bunların en önemlileri kutup noktaları ve Ekvator'dur.

Kuzey Kutbu, Dünya ekseninin üst kısmını ifade eder. Bu kısmın en uç noktası Kuzey Kutup Noktası olarak adlandırılır. Benzer şekilde, Güney Kutbu eksenin alt kısmıdır ve en uç noktası Güney Kutup Noktası'dır.

Ekvator ise Kuzey ve Güney kutuplarının tam ortasında bulunan hayali bir çemberdir. Bu çember her iki kutup noktasına da eşit uzaklıktadır. Ekvator çemberinin geçtiği düzlem Ekvator düzlemi olarak adlandırılır ve Dünya'yı Kuzey ve Güney Yarım Küre olarak ikiye ayırır.

of 10

Eksen Eğikliği ve Etkileri

Dünya'nın Ekvator düzlemi ile yörünge düzlemi çakışık değildir. Bu iki düzlem arasında 23° 27' (23 derece 27 dakika) açı vardır ve buna eksen eğikliği denir.

Eksen eğikliği, Dünya üzerindeki mevsimlerin oluşmasında en önemli etkendir. Bu eğiklik, Güneş ışınlarının yıl içerisinde farklı açılarla Dünya'ya düşmesine neden olur.

Not: Son yıllarda yapılan araştırmalar, Dünya'daki kütle dağılımının (örneğin yer altı sularının aşırı kullanımı) Dünya'nın dönüş ekseninde küçük değişimlere neden olduğunu göstermiştir!

Eksen eğikliği sayesinde, Dünya'nın Güneş'e bakan kısmına Güneş ışınları farklı zamanlarda farklı açılarla düşer. Bu da farklı yarım kürelerde farklı mevsimlerin yaşanmasına neden olur.

of 10

Güneş Işınlarının Düşme Açısı

Güneş ışınları bir yüzeye düşerken, düşme açısına göre birim alanda oluşan ısınma miktarı değişir. Işınlar dik açılarla düştüğünde, birim alana düşen ışık miktarı daha fazla olur ve daha fazla ısınma gerçekleşir.

Işınlar eğik açılarla düştüğünde ise aynı miktardaki ışın daha geniş bir alana yayılır. Bu nedenle birim alanda daha az ısınma olur. Bu durum Dünya üzerinde mevsimlerin oluşmasını doğrudan etkiler.

Güneş ışınlarının dik veya dike yakın açılarla düştüğü bölgelerde yaz mevsimi yaşanırken, eğik açılarla düştüğü bölgelerde kış mevsimi yaşanır. Böylece aynı anda Kuzey Yarım Küre'de yaz yaşanırken, Güney Yarım Küre'de kış yaşanabilir.

of 10

Dönenceler

Dünya üzerinde Güneş ışınlarının yılda bir kez dik açıyla düştüğü özel yerler vardır. Bu yerler dönence olarak adlandırılır.

Kuzey Yarım Küre'de bulunan dönenceye Yengeç Dönencesi, Güney Yarım Küre'deki dönenceye ise Oğlak Dönencesi denir. Bu dönenceler Ekvator'un kuzeyinde ve güneyinde yer alır.

Not: Dönenceler arasında kalan bölgeler Güneş ışınlarını yılda iki defa dik açıyla alır. Bu nedenle Ekvator'a yakın bölgelerde mevsimsel farklılıklar daha az belirgindir.

of 10

Dünya'nın Önemli Konumları ve Tarihleri

Dünya'nın Güneş etrafındaki yolculuğu sırasında bazı önemli tarihler vardır. Bu tarihler ülkemiz için şu şekildedir:

21 Mart ve 23 Eylül tarihleri ekinoks $gece-gündüz eşitliği$ günleridir. Bu tarihlerde tüm Dünya'da gece ve gündüz süreleri eşit olur.

21 Haziran, yaz gün dönümüdür ve bu tarihte Kuzey Yarım Küre'de yaz mevsimi başlar. 21 Aralık ise kış gün dönümüdür ve Kuzey Yarım Küre'de kışın başlangıcıdır.

Dünya, eliptik yörüngesi nedeniyle yıl içinde Güneş'e bazen yaklaşır bazen de uzaklaşır. Güneş'e en yakın olduğu konuma günberi (3 Ocak, 147 milyon km), en uzak olduğu konuma ise günöte (4 Temmuz, 152 milyon km) denir.

of 10

Mevsimlerin Başlangıç Özellikleri

21 Haziran tarihinde Kuzey Yarım Küre'de yaz, Güney Yarım Küre'de kış başlar. Yengeç Dönencesi'ne Güneş ışınları dik açıyla düşer. Kuzey Yarım Küre'de en uzun gündüz yaşanırken, Güney Yarım Küre'de en uzun gece yaşanır.

23 Eylül'de Kuzey Yarım Küre'de sonbahar, Güney Yarım Küre'de ilkbahar başlar. Güneş ışınları Ekvator'a dik açıyla düşer ve tüm dünyada gece-gündüz süreleri eşittir.

21 Aralık'ta Kuzey Yarım Küre'de kış, Güney Yarım Küre'de yaz başlar. Oğlak Dönencesi'ne Güneş ışınları dik açıyla düşer. Kuzey Yarım Küre'de en uzun gece, Güney Yarım Küre'de en uzun gündüz yaşanır.

Not: 21 Mart'ta da tüm dünyada gece-gündüz süreleri eşittir. Bu tarihte Kuzey Yarım Küre'de ilkbahar, Güney Yarım Küre'de sonbahar başlar.

of 10

Yarım Kürelerdeki Mevsimler ve Gece-Gündüz Süreleri

Kuzey ve Güney Yarım Küre'de mevsimler ve gece-gündüz süreleri birbirinin tam tersi olarak yaşanır. Örneğin, 21 Haziran'da Kuzey Yarım Küre'de yaz başlarken, Güney Yarım Küre'de kış başlar.

Kuzey Yarım Küre'de 21 Haziran'da en uzun gündüz yaşanır ve bu tarihten sonra gündüzler kısalmaya, geceler uzamaya başlar. 21 Aralık'ta ise en uzun gece yaşanır ve bu tarihten sonra geceler kısalmaya, gündüzler uzamaya başlar.

Güney Yarım Küre'de ise tam tersi yaşanır. 21 Aralık'ta en uzun gündüz, 21 Haziran'da en uzun gece yaşanır. 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde ise dünya genelinde gece-gündüz süreleri eşittir.

Not: Ekvator'a yakın bölgelerde yıl boyunca gece-gündüz süreleri neredeyse eşit kalırken, kutuplara yaklaştıkça gece-gündüz süreleri arasındaki fark artar. Kutup bölgelerinde 6 ay gündüz, 6 ay gece yaşanabilir!

of 10

Gölge Boyu

Güneş ışınlarının düşme açısı, cisimlerin gölge boylarını da etkiler. Işınlar dik açıyla düştüğünde gölge oluşmaz veya çok kısa olur, eğik açıyla düştüğünde ise uzun gölgeler oluşur.

Örneğin, 21 Haziran'da öğle vakti Yengeç Dönencesi üzerinde bulunan cisimlerin gölgesi oluşmaz çünkü Güneş ışınları tam dik açıyla düşer. Aynı tarihte Oğlak Dönencesi üzerindeki cisimlerin ise boylarından daha uzun gölgeleri oluşur.

Not: Güneş ve Ay tutulmaları da birer gölge olayıdır! Güneş tutulması her yıl en az iki, en fazla beş kez gerçekleşirken, Ay tutulması genellikle yılda iki kez meydana gelir.

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Fen Bilimleri49 views·Updated Jun 17, 2026·13 pages

8. Sınıf Fen Bilimleri: Mevsimlerin Oluşumu ve İklim

☆İlayda☆@neeinci

Add to Google sources

Dünya'nın hareketleri ve bu hareketlerin hayatımıza etkileri, doğada gözlemlediğimiz birçok olayın temelini oluşturur. Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi ve Güneş etrafında dolanması, gece-gündüz oluşumundan mevsimlere kadar pek çok doğa olayını belirler.

of 10

Dünya'nın Dönüş Hareketi

Dünya kendi ekseni etrafında sürekli döner ve bu dönüş hareketi günlük yaşamımızı doğrudan etkiler. Bu hareket tam olarak 24 saatte tamamlanır ve günlük hareket olarak bilinir.

Not: Dünya'nın şekli tam olarak küresel değildir. Dünya'nın üstlerden basık yanlardan şişkin olan bu özel şekli geoit olarak adlandırılır ve Dünya üzerindeki yaşamı birçok açıdan etkiler.

of 10

Dünya'nın Dolanma Hareketi

Dünya, Güneş çevresinde belirli bir yörünge üzerinde dolanır. Bu hareket yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlanır ve bir yıl sürer. Bu harekete yıllık hareket de denir.

Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanma hareketi de saat yönünün tersine doğrudur. Bu hareket sonucunda dört farklı mevsim (ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış) oluşur.

Not: Bir gök cisminin başka bir gök cismi etrafında izlediği düzenli yola yörünge denir. Dünya, Güneş etrafında elips şeklinde bir yörünge izler. Bu yörüngenin oluşturduğu düzleme ise yörünge düzlemi adı verilir.

of 10

Dünya Üzerindeki Önemli Noktalar

Dünya üzerinde coğrafi açıdan çok önemli bazı noktalar bulunur. Bunların en önemlileri kutup noktaları ve Ekvator'dur.

of 10

Eksen Eğikliği ve Etkileri

Dünya'nın Ekvator düzlemi ile yörünge düzlemi çakışık değildir. Bu iki düzlem arasında 23° 27' (23 derece 27 dakika) açı vardır ve buna eksen eğikliği denir.

Eksen eğikliği, Dünya üzerindeki mevsimlerin oluşmasında en önemli etkendir. Bu eğiklik, Güneş ışınlarının yıl içerisinde farklı açılarla Dünya'ya düşmesine neden olur.

Not: Son yıllarda yapılan araştırmalar, Dünya'daki kütle dağılımının (örneğin yer altı sularının aşırı kullanımı) Dünya'nın dönüş ekseninde küçük değişimlere neden olduğunu göstermiştir!

of 10

Güneş Işınlarının Düşme Açısı

of 10

Dönenceler

Dünya üzerinde Güneş ışınlarının yılda bir kez dik açıyla düştüğü özel yerler vardır. Bu yerler dönence olarak adlandırılır.

Kuzey Yarım Küre'de bulunan dönenceye Yengeç Dönencesi, Güney Yarım Küre'deki dönenceye ise Oğlak Dönencesi denir. Bu dönenceler Ekvator'un kuzeyinde ve güneyinde yer alır.

Not: Dönenceler arasında kalan bölgeler Güneş ışınlarını yılda iki defa dik açıyla alır. Bu nedenle Ekvator'a yakın bölgelerde mevsimsel farklılıklar daha az belirgindir.

of 10

Dünya'nın Önemli Konumları ve Tarihleri

Dünya'nın Güneş etrafındaki yolculuğu sırasında bazı önemli tarihler vardır. Bu tarihler ülkemiz için şu şekildedir:

21 Mart ve 23 Eylül tarihleri ekinoks $gece-gündüz eşitliği$ günleridir. Bu tarihlerde tüm Dünya'da gece ve gündüz süreleri eşit olur.

of 10

Mevsimlerin Başlangıç Özellikleri

Not: 21 Mart'ta da tüm dünyada gece-gündüz süreleri eşittir. Bu tarihte Kuzey Yarım Küre'de ilkbahar, Güney Yarım Küre'de sonbahar başlar.

of 10

Yarım Kürelerdeki Mevsimler ve Gece-Gündüz Süreleri

Not: Ekvator'a yakın bölgelerde yıl boyunca gece-gündüz süreleri neredeyse eşit kalırken, kutuplara yaklaştıkça gece-gündüz süreleri arasındaki fark artar. Kutup bölgelerinde 6 ay gündüz, 6 ay gece yaşanabilir!

of 10

Gölge Boyu

Not: Güneş ve Ay tutulmaları da birer gölge olayıdır! Güneş tutulması her yıl en az iki, en fazla beş kez gerçekleşirken, Ay tutulması genellikle yılda iki kez meydana gelir.