Mevsimler ve İklim - Temel Prensipler

Mevsimler neden oluşur? Dünya'nın Güneş'e uzaklığı değil, eksen eğikliği mevsimlerimizi belirler. 21 Aralık ve 21 Haziran gündönümü tarihleri, 21 Mart ve 23 Eylül ise ekinoks tarihleridir - bunları karıştırma!

En önemli noktalardan biri: gölge boyunun yıl boyunca değişmesi. Yaz aylarında Güneş ışınları daha dik geldiği için gölgeler kısa, kış aylarında ise uzun olur. Bu konu LGS'de çok sık çıkıyor.

Basınç ve rüzgar konularını da unutma. Sıcak hava yükselir ve alçak basınç oluşturur, soğuk hava ise çöker ve yüksek basınç yaratır. Rüzgar her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğru eser.

Dikkat! Ekvator'da tüm yıl boyunca gündüz-gece süreleri eşittir. Bu bilgi test sorularında sık kullanılır.

DNA ve Genetik Kod - Kalıtım Kuralları

Genetik konusu ilk bakışta karmaşık gözükse de aslında basit kuralları var. DNA'dan gene: kromozom → DNA → gen → nükleotit sıralamasını ezberle. Gen, kalıtsal özelliklerden sorumlu DNA parçacıklarıdır.

Baskın ve çekinik genler nasıl çalışır? Baskın gen (büyük harfle gösterilir) her zaman kendini belli eder. Çekinik gen ise ancak tek başına olduğunda etkisini gösterir. Melez anne-babadan çekinik özellikli çocuk doğabilir - bu çok önemli!

Çaprazlama hesaplarında şunu unutma: Sonuçlar hep olasılık ifade eder. %50 ihtimal demek, mutlaka yarısı öyle olacak demek değil. Dört çocuğun dördü de aynı özellikte olabilir.

Puf Noktası: Cinsiyet kromozomları XX (kız), XY (erkek). Çocuğun cinsiyetini babanın verdiği kromozom belirler!

Basınç - Katı, Sıvı ve Gaz Basıncı

Katı basıncı kolay: Ağırlık arttıkça basınç artar, temas alanı arttıkça basınç azalır. Çivi neden sivri? Dar alanda aynı kuvvet daha fazla basınç oluşturur çünkü.

Sıvı basıncı sadece derinlik ve sıvının yoğunluğuna bağlı. Kabın şekli, genişliği hiç önemli değil! Denizde derine indikçe basınç artar, bu yüzden dalgıçlar özel kıyafet giyer.

Atmosfer basıncı hayatımızda her yerde. Pipet nasıl çalışır? İçindeki havayı çekince basınç azalır, dışarıdaki hava basıncı sıvıyı yukarı iter. Yükseklere çıktıkça atmosfer basıncı azalır - dağcılar bu yüzden zorlanır.

Bileşik kaplar: Su depoları neden yüksekte? Bileşik kap prensibine göre, aynı seviyeye kadar su çıkabilir!

Madde ve Endüstri - Periyodik Sistem ve Kimyasal Değişimler

Periyodik sistem nasıl düzenlenir? Mendeleyev kütle sırasına göre, Moseley ise proton sayısına göre sıraladı. Yatay sıralar periyot, dikey sıralar grup denir.

Elementlerin yeri nasıl bulunur? Katman sayısı = periyot numarası, son katmandaki elektron sayısı = grup numarası. Bu formül her zaman işe yarar! Aynı gruptaki elementler benzer özellikler gösterir.

Kimyasal ve fiziksel değişimler arasındaki farkı bil. Kimyasal değişimde maddenin kimliği değişir (yanma, paslanma), fiziksel değişimde sadece görünüş değişir (erime, çözünme).

Asit-baz kavramları: Asitler mavi turnusolu kırmızıya, bazlar kırmızı turnusolu maviye çevirir. pH 7'den küçükse asit, büyükse baziktir.

Kütlenin korunumu: Kimyasal tepkimelerde atom yok olmaz, yeni atom oluşmaz. Toplam kütle her zaman aynı kalır!