KADER İNANCI

Kader, Allah'ın sınırsız ilmi ve gücüyle evrende olan veya olacak her şeyi programlaması ve takdir etmesidir. Kaza ise Allah tarafından önceden planlanan olayların zamanı gelince gerçekleşmesidir.

Kader ve kaza arasında bir sebep-sonuç ilişkisi vardır. Örneğin, yükseklere çıkıldıkça havanın soğuması bir kaderdir, dağ tırmanışı sırasında üşümeniz ise kazadır. Bu düzen Allah'ın ilim (sınırsız bilgi), kudret (sınırsız güç) ve irade (dileme) sıfatlarıyla ilişkilidir.

Evrendeki düzen "sünnetullah" olarak adlandırılan evrensel yasalar ile yürür. Fiziksel yasalar bunların bir parçasıdır. Bu yasalar madde ve enerjinin işleyişiyle ilgilidir, değişmez ve evrenseldir. Gece-gündüz oluşumu, mevsimler, depremler ve Ay'ın Dünya etrafında dönmesi bu yasalara örnektir.

Bunu Biliyorsun! Tevekkül, elinden gelenin en iyisini yapıp sonra Allah'a güvenmektir. Sadece "Allah'a bıraktım" deyip hiçbir şey yapmamak gerçek tevekkül değildir.

BİYOLOJİK VE TOPLUMSAL YASALAR

Biyolojik yasalar, canlıların doğumu, gelişimi ve üremesiyle ilgili kurallardır. Bu yasalar evrenseldir ve tüm canlılar için geçerlidir. Nefes almamız, büyümemiz, canlıların üremesi ve bitkilerin fotosentez yapması bu yasalara örnektir.

Toplumsal yasalar ise insan topluluklarının birlikte yaşamasını düzenleyen kurallardır. Sevgi, saygı ve adalet gibi değerler bu yasaların temelini oluşturur. Gelir dağılımının adil olduğu toplumlarda yoksulluk azalır. Adaletin olmadığı yerde ise düzen bozulur.

Allah insana külli irade ve cüzi irade vermiştir. Külli irade Allah'a aittir ve insanın tercih hakkı yoktur. Doğum yerimiz, cinsiyetimiz veya kan grubumuz gibi özelliklerimiz bizim seçimimiz değildir, bu yüzden bunlardan sorumlu değilizdir.

Cüzi irade ise insana aittir ve kendi seçimlerimizle ilgilidir. Namaz kılmak, yalan söylemek veya birine yardım etmek gibi kararlarımız bizim özgür irademizle yaptığımız seçimlerdir ve bunlardan sorumluyuz.

Önemli Not: Kur'an'daki peygamber kıssaları, toplumsal yasaların işleyişini gösteren en güzel örneklerdir. Bu hikayelerden ders çıkarmamız gerekir.