Coğrafya93 views·Updated Jun 18, 2026·3 pages

TYT Coğrafya: Coğrafi Koordinat Sistemi Açıklaması

Canan Dibekci@canandibekci

Add to Google sources

Coğrafi konum, bir yerin dünya üzerindeki konumunu ifade eder ve...

1 / 3

of 3

# COĞRAFİ KONUM

Bir yerin dünya üzerinde bulunduğu alana
coğrafi konum denir, Coğrafi konum ikiye
ayrılır.

AMUTRAN KOnurm

PARALELLERİN ÖZ

Coğrafi Konum ve Koordinat Sistemi

Dünyayı anlamlandırmak için hayali çizgiler kullanırız. Paraleller ekvatora paralel uzanan hayali çizgilerdir ve kutuplara gidildikçe çevreleri küçülür. İki paralel arasında 111 km mesafe vardır ve her biri bir enlem derecesini gösterir.

Meridyenler ise bir kutuptan diğerine uzanan hayali çizgilerdir. Başlangıç meridyeni İngiltere'nin Greenwich kentinden geçer. Tüm dünyada 360 meridyen derecesi bulunur ve ülkemiz 26-45 doğu meridyenleri arasında yer alır. İki meridyen arasında dört dakikalık zaman farkı vardır.

Enlemin etkileri çok önemlidir. Kutuplara gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve sıcaklık azalır. Ayrıca kalıcı kar sınırı, orman üst sınırı ve yerleşim üst sınırı da kutuplara gidildikçe alçalır. Denizlerin tuzluluk oranı ve dünyanın çizgisel dönüş hızı da kutuplara doğru azalır.

İpucu: Yerel saat hesapları yaparken şu formülü hatırla: Meridyen farkı × 4 dakika = Zaman farkı. Eğer istenen yer doğuda ise zaman farkını topla, batıda ise çıkar!

Boylam, bir noktanın başlangıç meridyenine uzaklığının açı cinsinden değeridir. Her meridyen bir boylam derecesini bildirir. Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için doğu meridyenlerinde güneş erken doğar ve yerel saatler ileridir.

of 3

Türkiye'nin Coğrafi Konumu

Türkiye'nin hem mutlak konumu hem de göreceli konumu ülkemize benzersiz özellikler kazandırır. Mutlak konum bir ülkenin enlem ve boylamına göre dünya üzerindeki yerini belirtir. Türkiye, 36-42 kuzey paralelleri ve 26-45 doğu meridyenleri arasında yer alır.

Türkiye'nin kuzey yarımkürede yer almasının etkileri belirgindir. Kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve sıcaklık azalır. Ayrıca kuzeye gidildikçe gece ile gündüz arasındaki zaman farkı artar. Evlerin ve dağların güneye bakan yamaçları daha fazla güneş ışığı alır ve buralarda sıcaklık ortalaması daha yüksektir.

Orta kuşakta yer alan Türkiye'de dört mevsim belirgin olarak yaşanır ve ülkemiz batı rüzgârlarının etkisi altındadır. Cephe yağışları görülür ve Akdeniz iklim kuşağında yer aldığı için ılıman iklimler yaşanır. Ayrıca dönenceler dışında yer aldığı için güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla gelmez.

Dikkat! Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır, ancak ülke genelinde ortak saat kullanılır.

Türkiye'nin göreceli konumu, çevre ülkelere, denizlere ve ticaret yollarına göre pozisyonunu ifade eder. Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda olması, üç tarafının denizlerle çevrili olması ve petrol üreten bölgeler ile Avrupa arasında enerji geçiş alanında bulunması, Türkiye'ye jeopolitik ve jeostratejik açıdan büyük önem kazandırır.

of 3

Saat Hesaplamaları

Günlük hayatta kullandığımız saatler yerel saat değil ulusal (ortak) saattir. Ülkeler, saat karışıklığını önlemek için genellikle bir meridyenin yerel saatini ortak saat olarak kullanır. Türkiye, 45° Doğu meridyeninin (Iğdır) yerel saatini ortak saat olarak kullanır.

Yerel saat hesapları yaparken önce meridyen farkını bulmalı, sonra bu farkı 4 dakika ile çarparak zaman farkını elde etmelisin. Saati istenen yer doğuda ise zaman farkını topla, batıda ise çıkar. Örneğin, 27° Doğu boylamında yerel saat 16:50 ise, 17° Doğu boylamında yerel saat kaçtır? Çözüm: 27°-17°=10° boylam farkı → 10×4=40 dakika → 16:50-40=16:10.

Güneş'in doğuşu ve batışı ile ilgili hesaplamalarda ise dikkat etmen gereken nokta şudur: Doğuda güneş daha erken doğar ve erken batar. Bu yüzden, güneşin doğuşu veya batışı ile ilgili sorularda, eğer istenen yer doğuda ise zaman farkını çıkarmalısın.

Püf Noktası: Uluslararası saat hesaplamalarında, saatleri farklı olan iki ülke arasındaki hesaplamalarda, önce ülkelerin hangi saat diliminde olduğunu belirle, sonra aralarındaki farkı bul!

Dünya, zaman farklarını düzenlemek için saat dilimleri sistemine ayrılmıştır. Türkiye, 45° Doğu meridyenini merkez alan 3. saat diliminin saatini kullanır. Eğer soruda bir ülkeden başka bir ülkeye saat hesaplaması isteniyorsa, önce saat dilimleri arasındaki farkı bulup, sonra bu farkı ilgili saate eklemen veya çıkarman gerekir.

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Coğrafya93 views·Updated Jun 18, 2026·3 pages

TYT Coğrafya: Coğrafi Koordinat Sistemi Açıklaması

Canan Dibekci@canandibekci

Add to Google sources

Coğrafi konum, bir yerin dünya üzerindeki konumunu ifade eder ve mutlak ile göreceli konum olmak üzere ikiye ayrılır. Bu konu, dünyayı anlamak için kullandığımız paralel ve meridyen sistemleri ile bunların oluşturduğu koordinat sistemini kapsar. Haydi dünyayı konumlandırmayı öğrenelim!

of 3

Coğrafi Konum ve Koordinat Sistemi

İpucu: Yerel saat hesapları yaparken şu formülü hatırla: Meridyen farkı × 4 dakika = Zaman farkı. Eğer istenen yer doğuda ise zaman farkını topla, batıda ise çıkar!

of 3

Türkiye'nin Coğrafi Konumu

Dikkat! Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır, ancak ülke genelinde ortak saat kullanılır.

of 3

Saat Hesaplamaları

Püf Noktası: Uluslararası saat hesaplamalarında, saatleri farklı olan iki ülke arasındaki hesaplamalarda, önce ülkelerin hangi saat diliminde olduğunu belirle, sonra aralarındaki farkı bul!