Coğrafya758 views·Updated Jun 24, 2026·6 pages

Su Ekosistemleri ve 11. Sınıf Coğrafya Notları

Tuğçe Aba@ueba_8s6gmojdgblnlyg

Add to Google sources

Su ekosistemleri, Dünya üzerindeki canlı yaşamının temelini oluşturur ve yeryüzünün...

1 / 6

of 6

# SU EKOSISTEMLERI

DENIZEL su EkosiSTEMİ

KARASAL SU EKOSISTEMİ

(Tuzlu Su Ekosistemi)

(Tatlı su
Ekosistemi)

.
Okyanus Ekosistemleri

Aka

Su Ekosistemleri ve Temel Özellikleri

Su ekosistemlerini denizel (tuzlu) su ekosistemleri ve karasal (tatlı) su ekosistemleri olarak iki ana grupta inceleyebiliriz. Denizel ekosistemler okyanusları ve denizleri kapsarken, karasal su ekosistemleri akarsuları, gölleri ve bataklık alanları içerir.

Su ekosistemlerindeki biyoçeşitliliği etkileyen faktörler arasında suyun durgun veya hareketli olması, sıcaklık, derinlik, ışık ve besin maddeleri bulunur. Karasal ekosistemlerin aksine, su ekosistemlerinde iklim değişiminin belirgin olmaması nedeniyle kuşaklara rastlanmaz.

Denizel ekosistemlerde canlıların dağılımını suyun sıcaklığı, tuzluluk oranı, sudaki basınç, ışık yoğunluğu, dalga, gelgit ve okyanus akıntıları gibi faktörler belirler. Bu faktörlerin hepsi bir arada tuzlu su ekosistemlerindeki yaşamı şekillendirir.

💡 Hatırlatma: Su ekosistemlerindeki canlı türleri, bulundukları ortamın fiziksel ve kimyasal özelliklerine uyum sağlayarak hayatta kalırlar. Bu nedenle farklı su ekosistemlerinde bambaşka canlı toplulukları görebilirsiniz.

of 6

Okyanus ve Deniz Ekosistemleri

Okyanus ve denizler, yeryüzünün en büyük ekosistemlerini oluşturur. 200 metre derinliğe kadar olan kısımlar, güneş ışınlarının ulaşabilmesi sayesinde canlı çeşitliliğinin en fazla olduğu bölgelerdir. Bu bölgelerde su basıncının göreceli olarak düşük olması da canlı yaşamını destekler.

Denizlerde fotosentez olayı suyun saydamlığına bağlı olarak yüzeyden derinlere doğru azalır. Açık denizler fosfor ve azot gibi besin maddeleri bakımından fakir olduğundan, buralarda canlı çeşitliliği daha azdır. Kıyılarda ise karalardan taşınan besin maddelerinin daha fazla olması, canlı yaşamını zenginleştirir.

Sıcak ve soğuk okyanus akıntılarının karşılaştığı bölgeler, planktonların sayısının fazla olması nedeniyle biyoçeşitlilik bakımından zengindir. Okyanuslar sadece biyoçeşitlilikte değil, iklim üzerinde de önemli rol oynar.

💡 İlginç Bilgi: Okyanuslar atmosferle sürekli ısı alışverişindedir ve Ekvator'daki ısı enerjisinin dünya geneline dağılmasında büyük rol oynar. Ayrıca, denizlerdeki dalgaların oluşturduğu "Aerosol" adı verilen tuz kristalleri atmosfere geçerek bulut oluşumunu kolaylaştırır ve topraklara mineral kazandırır.

of 6

Mercan Resifleri ve Karasal Su Ekosistemleri

Mercan resifleri, genellikle tropikal bölgeler ile sıcak $23-25°C$ , temiz ve sığ sularda mercan adı verilen hayvanların kalıntılarının birikmesiyle oluşur. Bu resifler, farklı canlılar için hem beslenme hem de barınma alanı sağlayarak tür çeşitliliğini artırır. Mercan resifleri "tropikal bölgelerin vahaları" olarak adlandırılır ve özellikle Hint Okyanusu, Kızıldeniz, Karayipler, Filipinler, Endonezya ve Avustralya'da yoğunlaşır. Türkiye sularında mercan resifleri bulunmaz.

Akarsu ekosistemleri ise kaynak kısmında (yukarı çığır) akış hızı fazla ve sular soğuk olduğundan biyoçeşitlilik azdır. Orta çığırda vadi genişlemeye başlar, böcek ve balık türleri artar. Akarsu denize ulaştığında, ağız kısmında tatlı su ve tuzlu su karışır (haliç). Bu bölge, sıcaklık ve tuzluluk yönünden uygun olduğu için biyoçeşitlilik açısından oldukça zengindir.

Akarsular taşıdığı element ve besin maddeleriyle özellikle aşağı çığırda biyolojik çeşitliliği artırır. Akarsu ağızları mikroorganizmalardan kuşlara kadar birçok canlıya ev sahipliği yapar.

💡 Önemli Not: Akarsu sistemlerinin ekolojik dengesi, suyun akış hızı ve taşıdığı besin maddelerine bağlı olarak değişir. Akarsuların denize döküldüğü noktalar (deltalar), en yüksek biyoçeşitliliğe sahip alanlar arasındadır.

of 6

Göl Ekosistemleri

Göller, tatlı yüzey sularının %87'sini oluşturur. Çevrelerindeki ana materyalden çözünerek sulara karışan maddelerin özelliklerine göre tatlı, tuzlu, acı veya sodalı olabilirler. Bir gideğen yardımıyla fazla sularını dışarı boşaltabilen göllerin suları genellikle tatlıdır.

Bir gölün özellikleri bulunduğu ortamın iklim koşulları, bitki örtüsü, göle dökülen akarsuların debisi ve taşıdığı maddelerle belirlenir. Göllerin yeşilimsi renkte olması, göl yüzeyindeki fitoplankton yoğunluğundan kaynaklanır.

Göl ekosisteminin büyüklüğü, bulunduğu yer, derinliği, sıcaklık, tuz miktarı, ışık miktarı ve suyun özellikleri burada yaşayan canlı çeşitliliğini etkiler. Organik maddenin fazla olduğu göl kıyıları, canlı yaşamı açısından oldukça zengin alanlardır.

💡 Dikkat: Göllerin derinliği arttıkça tür çeşitliliği ve çözünmüş oksijen miktarı azalır. Bu nedenle derin göllerde tabana doğru gidildikçe canlı çeşitliliğinin azaldığını görürsünüz. Ayrıca göller, bulundukları bölgelerin iklimlerini yumuşatır ve atmosfere nem katılımı sağlayarak sıcaklık farklarını azaltır.

of 6

Bataklık Ekosistemleri ve Ramsar Sözleşmesi

Bataklık ekosistemleri, yeryüzü şekillerine bağlı olarak oluşan durgun, sığ, üzeri sazlarla kaplı su birikintileridir. Bataklıklar, sazlıklar, turbalıklar, sulak çayırlar ve denizlerin altı metre derinliğe kadar olan kesimleri "sulak alan" kapsamı içindedir. Bataklık toprakları suya doymuş ve oksijen bakımından fakirdir. Bu alanlarda su zambakları, kamış ve sazlar gibi bitkiler yaygındır.

Ramsar Sözleşmesi, sulak alanları koruma amacı taşıyan uluslararası bir anlaşmadır. Bu sözleşmeye göre sulak alanlar; çekilmiş halde derinliği 6 metreden az olan doğal ya da yapay, devamlı veya geçici; tatlı, acı veya tuzlu durgun veya akıntılı bütün suları kapsar. Türkiye 1996 yılında bu sözleşmeyi imzalayarak sınırları içindeki tüm sulak alanları akılcı kullanmayı kabul etmiştir.

Türkiye, sulak alanlar bakımından Avrupa ve Ortadoğu'nun en önemli ülkelerinden biri kabul edilir. Ülkemizde 14 adet Ramsar Alanı bulunmaktadır.

💡 Biliyor muydun? Türkiye'deki Ramsar kapsamındaki sulak alanlar arasında Göksu Deltası (Mersin), Manyas Gölü (Balıkesir), Sultan Sazlığı (Kayseri) ve Kızılırmak Deltası (Samsun) gibi önemli ekosistemler bulunur. Bu alanlar en fazla İç Anadolu ve Akdeniz Bölgelerinde yoğunlaşmıştır.

of 6

Su Ekosistemlerinin İşleyişi ve Döngüsü

Dünyadaki su daima hareket halindedir. Buzdan sıvıya, sıvıdan buhara, buhardan tekrar sıvıya dönen suyun bu hareketi süreklidir. Okyanuslar, denizler, göller, yer altı suları, akarsular ve bataklık alanlar suyun bulunduğu ortamları oluşturur. Su bulunduğu her ortamda birtakım etkiler yaratarak doğal sistemlerin işleyişine katkıda bulunur.

Yeryüzünde hayatın devamı su döngüsü ile sağlanır. Okyanus akıntılarının iklim üzerinde büyük etkisi vardır. Atmosferdeki su buharı sayesinde iklim olayları meydana gelir. Tüm bu su sistemleri birbiriyle bağlantılıdır.

Akarsular, buzullar, dalgalar, akıntılar ve yer altı suları gibi su kaynakları, yer şekillerinin oluşumunda etkilidir. Aynı zamanda bu su kaynakları çok sayıda canlı türü için doğal yaşam alanları oluşturur.

💡 Önemli: Su döngüsü, dünyadaki tüm ekosistemlerin temelini oluşturur. Yeryüzündeki suyun yaklaşık %97'si okyanuslarda, %2'si buzullarda ve sadece %1'i tatlı su kaynaklarında bulunur. Bu nedenle her damla tatlı su hayati önem taşır ve korunması gerekir!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Coğrafya758 views·Updated Jun 24, 2026·6 pages

Su Ekosistemleri ve 11. Sınıf Coğrafya Notları

Tuğçe Aba@ueba_8s6gmojdgblnlyg

Add to Google sources

Su ekosistemleri, Dünya üzerindeki canlı yaşamının temelini oluşturur ve yeryüzünün büyük bir kısmını kaplar. Bu ekosistemleri denizel (tuzlu) ve karasal (tatlı) su ekosistemleri olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Her biri kendine özgü canlı çeşitliliğine ve ekolojik özelliklere sahiptir.

of 6

Su Ekosistemleri ve Temel Özellikleri

💡 Hatırlatma: Su ekosistemlerindeki canlı türleri, bulundukları ortamın fiziksel ve kimyasal özelliklerine uyum sağlayarak hayatta kalırlar. Bu nedenle farklı su ekosistemlerinde bambaşka canlı toplulukları görebilirsiniz.

of 6

Okyanus ve Deniz Ekosistemleri

💡 İlginç Bilgi: Okyanuslar atmosferle sürekli ısı alışverişindedir ve Ekvator'daki ısı enerjisinin dünya geneline dağılmasında büyük rol oynar. Ayrıca, denizlerdeki dalgaların oluşturduğu "Aerosol" adı verilen tuz kristalleri atmosfere geçerek bulut oluşumunu kolaylaştırır ve topraklara mineral kazandırır.

of 6

Mercan Resifleri ve Karasal Su Ekosistemleri

💡 Önemli Not: Akarsu sistemlerinin ekolojik dengesi, suyun akış hızı ve taşıdığı besin maddelerine bağlı olarak değişir. Akarsuların denize döküldüğü noktalar (deltalar), en yüksek biyoçeşitliliğe sahip alanlar arasındadır.

of 6

Göl Ekosistemleri

💡 Dikkat: Göllerin derinliği arttıkça tür çeşitliliği ve çözünmüş oksijen miktarı azalır. Bu nedenle derin göllerde tabana doğru gidildikçe canlı çeşitliliğinin azaldığını görürsünüz. Ayrıca göller, bulundukları bölgelerin iklimlerini yumuşatır ve atmosfere nem katılımı sağlayarak sıcaklık farklarını azaltır.

of 6

Bataklık Ekosistemleri ve Ramsar Sözleşmesi

Türkiye, sulak alanlar bakımından Avrupa ve Ortadoğu'nun en önemli ülkelerinden biri kabul edilir. Ülkemizde 14 adet Ramsar Alanı bulunmaktadır.

💡 Biliyor muydun? Türkiye'deki Ramsar kapsamındaki sulak alanlar arasında Göksu Deltası (Mersin), Manyas Gölü (Balıkesir), Sultan Sazlığı (Kayseri) ve Kızılırmak Deltası (Samsun) gibi önemli ekosistemler bulunur. Bu alanlar en fazla İç Anadolu ve Akdeniz Bölgelerinde yoğunlaşmıştır.

of 6

Su Ekosistemlerinin İşleyişi ve Döngüsü

💡 Önemli: Su döngüsü, dünyadaki tüm ekosistemlerin temelini oluşturur. Yeryüzündeki suyun yaklaşık %97'si okyanuslarda, %2'si buzullarda ve sadece %1'i tatlı su kaynaklarında bulunur. Bu nedenle her damla tatlı su hayati önem taşır ve korunması gerekir!