Coğrafya546 views·Updated Jun 23, 2026·2 pages

10. Sınıf Kayaçlar Konu Anlatımı - 1. Ünite 6. Konu

nisa @nisa_yizw286nphgw5o7

Dünya'nın yapısını oluşturan kayaçlar, oluşum süreçlerine göre üç ana gruba...

of 2

KAYAGLAR

MAGMATIK
KAYAG

volkan
patlaması

soğuma
katılasma

tasınma
çimentolanma

TORTUL
KAYAS

MAGMA

erime

Cisi+basınς)
META MORFik
KAY

Kayaç Türleri ve Oluşumları

Kayaçlar, dünyamızın temel yapı taşlarıdır ve üç ana grupta incelenir. Magmatik kayaçlar magmanın soğuması ve katılaşmasıyla oluşur ve yerkürenin iç yapısı hakkında değerli bilgiler sunar. İç magmatik kayaçlar yavaş soğuma sürecinde oluşur ve genellikle açık renkli, iri kristalli yapıdadır. Bunlar arasında granit, diorit, siyenit ve gabro bulunur.

Dış magmatik kayaçlar ise hızlı soğuma sürecinde oluşur ve genellikle daha koyu renkli, ince kristalli yapıdadır. Bazalt, andezit, süngertaşı, tüf ve obsidyen bu grubun önemli örnekleridir.

Tortul kayaçlar ise aşınma, taşınma ve birikme süreçleriyle oluşur ve üç alt gruba ayrılır. Fiziksel tortul kayaçlar, dağ eteklerinde, delta ovalarında ve dere yataklarında bulunur. Löss, kumtaşı, kiltaşı, çakıltaşı ve moren gibi kayaçlar bu gruba örnektir.

Dikkat! Tortul kayaçlar, Dünya'nın geçmiş dönemlerine ait bilgileri içinde barındıran fosillerin en çok bulunduğu kayaç türüdür.

of 2

Diğer Kayaç Türleri ve Topoğrafya İlişkisi

Kimyasal tortul kayaçlar, çözünmüş minerallerin çökelip katılaşmasıyla oluşur. Kalker (kireçtaşı), jips (alçıtaşı), dolomit ve kaya tuzu bu grubun önemli örnekleridir. Organik tortul kayaçlar ise canlı kalıntılarının birikmesi sonucu oluşur. Bu grupta taşkömürü, antrasit, linyit, mercan, tebeşir ve turba bulunur. Organik tortul kayaçlarda fosiller yaygın olarak görülür.

Metamorfik kayaçlar, mevcut kayaçların yüksek ısı ve basınç altında başkalaşıma uğraması sonucu oluşur. Örneğin, kalker mermere, granit gnaysa, kumtaşı kuvarsa ve kiltaşı killiştiste (şiste) dönüşebilir. Bu dönüşüm sürecine metamorfizma denir.

Kayaçların özellikleri, bulundukları bölgelerin topoğrafyasını doğrudan etkiler. Volkanik araziler, bazalt dağlar ve granit yapılar farklı yeryüzü şekilleri oluşturur. Karst topoğrafyası, kireçtaşı gibi çözünebilen kayaçların bulunduğu bölgelerde görülür ve mağaralar, travertenler, kanyonlar, dolinler, obruklar ve polyeler bu topoğrafyanın karakteristik özellikleridir.

Biliyor muydun? Kapadokya'daki peribacaları ve mantarkayalar, tüf kayaçlarının aşınması sonucu oluşmuştur ve dünyada eşi benzeri olmayan bir jeolojik manzara sunar.

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Coğrafya546 views·Updated Jun 23, 2026·2 pages

10. Sınıf Kayaçlar Konu Anlatımı - 1. Ünite 6. Konu

nisa @nisa_yizw286nphgw5o7

Add to Google sources

Dünya'nın yapısını oluşturan kayaçlar, oluşum süreçlerine göre üç ana gruba ayrılır: magmatik, tortul ve metamorfik kayaçlar. Bu kayaçlar yeryüzü şekillerinin oluşumunda belirleyici rol oynar ve her biri kendine özgü özelliklere sahiptir.

of 2

Kayaç Türleri ve Oluşumları

Dikkat! Tortul kayaçlar, Dünya'nın geçmiş dönemlerine ait bilgileri içinde barındıran fosillerin en çok bulunduğu kayaç türüdür.

of 2

Diğer Kayaç Türleri ve Topoğrafya İlişkisi

Biliyor muydun? Kapadokya'daki peribacaları ve mantarkayalar, tüf kayaçlarının aşınması sonucu oluşmuştur ve dünyada eşi benzeri olmayan bir jeolojik manzara sunar.