Doğa ve İnsan Etkileşimi

Doğal ortam, doğada kendiliğinden oluşan unsurları (dağ, ağaç gibi) ifade eder ve dört temel bileşenden oluşur:

• Atmosfer (Hava küre): Dünyamızın çevresini saran, Güneş ve çeşitli gazların karışımından oluşan doğal ortam
• Hidrosfer (Su küre): Akarsular, göller, denizler, bataklıklar, okyanuslar ve tüm yer altı sularının bütünü
• Litosfer (Taş küre): Yer kabuğunun en dış bölümü (Sial ve Sima olarak ikiye ayrılır)
• Biyosfer (Canlı küre): Litosfer, atmosfer ve hidrosferden oluşan doğal ortam içerisinde yaşayan tüm canlılar

Önemli Kavram: Biyosfer, diğer üç kürenin kesişim noktasında yer alan ve tüm canlı organizmaları kapsayan bir sistemdir. Doğa ve insan etkileşiminin merkezi bu alandadır.

İnsanın doğal ortam ile etkileşimi şu örneklerle görülebilir:

• Barajların yapılması
• Bataklıkların kurutulması
• Sulama depolarının yapılması
• Maden ocaklarının işletilmesi
• Ormancılık faaliyetleri
• Deniz kıyılarına setler yapılması

Doğal ortamın insan ile etkileşimi ise şöyle örneklendirilebilir:

• Soğuk iklim bölgelerinde evlerin kalın duvarlı, küçük pencereli ve dik çatılı inşa edilmesi
• Güneydoğu Asya'da yaşayan insanların temel besinlerinin bölgeye özgü olması
• Doğu Anadolu bölgesinde kar yağışı ve don olaylarının yaşamı olumsuz etkilemesi
• Deprem, tsunami, kasırga gibi doğal afetlerin can ve mal kaybına neden olması
• Dağlık ve engebeli yerlerde tarım arazilerinin az olması

İnsanın doğaya olumsuz etkileri:

• Gürültü kirliliği
• Besin kirliliği
• Hava kirliliği
• Su kirliliği
• Radyasyon

Coğrafya Biliminin Alt Dalları

Fiziki Coğrafya'nın önemli alt dalları şunlardır:

Jeomorfoloji (Yer şekilleri bilimi):

• Jeoloji: Yer bilimi
• Litoloji: Taş bilimi
• Pedoloji: Toprak bilimi
• Petrografya: Kaya bilimi

Hidrografya (Sular bilimi):

• Oseanografya: Okyanus bilimi
• Potomoloji: Akarsu bilimi
• Limnoloji: Göl bilimi
• Hidrojeoloji: Yer altı suları bilimi

Biyocoğrafya (Canlılar bilimi):

• Zooloji: Hayvan bilimi
• Botanik: Bitki bilimi
• Ekoloji: Çevre bilimi

Bilimsel Bağlantı: Coğrafya bilimi etkileşim içinde olduğu diğer bilimlerle (matematik, geometri, astronomi) birlikte çalışarak doğa ve insan arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamamızı sağlar.

Diğer önemli fiziki coğrafya dalları:

• Klimatoloji: İklim bilimi
• Meteoroloji: Hava olayları bilimi
• Kartografya: Harita bilimi

Beşeri Coğrafya'nın alt dalları:

• Sanayi Coğrafyası
• Ulaşım Coğrafyası
• Nüfus Coğrafyası
• Turizm Coğrafyası
• Enerji Coğrafyası
• Yerleşme Coğrafyası
• Tarım Coğrafyası
• Siyasi Coğrafya

Coğrafya nedir? kısaca açıklarsak: İnsan ve doğa arasındaki etkileşimi, mekânsal dağılışı ve bu dağılışın nedenlerini inceleyen bir bilim dalıdır. Yakın çevremizden doğa ve insan etkileşimine örnekler vererek bu bilimin günlük hayatımızdaki önemini daha iyi anlayabiliriz.