Dünya'nın jeolojik yapısı ve kayaç türleri, yaşadığımız gezegenin nasıl şekillendiğini...
Coğrafya205 views·Updated Jun 25, 2026·2 pagesTYT Coğrafya Ders Notları
ipek su kaya@ipeksuukayaa07
1
of 2
Dünya'nın Tektonik Oluşumu ve Jeolojik Zamanlar
Levha tektoniği teorisi, Dünya'nın sürekli hareket halinde olduğunu açıklıyor. Manto içerisindeki sıcak lav akıntıları konveksiyonel hareket yaparak yer kabuğunu sürekli etkiliyor. Bu akıntılar gekirdeğe yaklaştığında ısınıyor, yer kabuğuna yaklaştığında ise soğuyor.
Levhaların çarpışması sonucu farklı yer şekilleri oluşuyor. İki kıtasal levhanın çarpışması sıradağları, kıtasal ve okyanus levhasının çarpışması ise volkanik adaları meydana getiriyor. Türkiye'yi sıkıştıran Avrasya, Afrika ve Arap levhaları bu duruma güzel bir örnek teşkil ediyor.
Jeolojik zamanlar üç ana dönemde inceleniyor. Paleozoik dönemde Pangea oluşumu ve Kaledoniyen-Hersinyen kıvrımları gerçekleşti. Mezozoik dönemde dinozorlar yaşadı ve Tethys denizi vardı. Senozoik dönemde ise Alp-Himalaya orojenezi ile Kuzey Anadolu ve Toros dağları oluştu.
Önemli Not: Türkiye'deki petrol, tuz, linyit ve bor yatakları Senozoik dönemde oluşmuştur.
2
of 2
Kayaçlar ve Yer Şekilleri
Kayaçlar oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılıyor. Magmatik kayaçlar iç ve dış püskürük olmak üzere ikiye ayrılır - granit ve bazalt bunların en bilinen örnekleri. Tortul kayaçlar fiziksel, kimyasal ve organik tortullaşma ile oluşur ve içlerinde fosil bulunur.
Metamorfik kayaçlar yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayan kayaçlardır. Kalkerin mermer, taş kömürün elmas, granitin gnays olması bu duruma örnektir. Türkiye'de Menderes masifi bu tür kayaçlara ev sahipliği yapıyor.
Orojenik hareketler dağ oluşumunu sağlarken, epirojenik hareketler kıta oluşumunu gerçekleştiriyor. Kıvrımlı dağlar levha çarpışması sonucu, kırıklı dağlar ise çatlaklar boyunca hareket sonucu oluşuyor. Volkanizma da hem iç hem dış şekiller yaratıyor - batolit, lakolit gibi iç şekiller; volkan konisi, travertenler gibi dış şekiller.
Sınav İpucu: Dünya'daki aktif volkan ve deprem kuşakları birbirine paraleldir - bunun sebebi fay hatları!
We thought you’d never ask...
What is the Knowunity AI companion?
Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.
Where can I download the Knowunity app?
You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.
Is Knowunity really free of charge?
That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.
Similar Content
Most popular content: Plate Tectonics
6Coğrafyacoğrafya ders notu
tyt coğrafya yer şekilleri ders notu
101,1985
CoğrafyaCoğrafya ders notu
10. Sınıf coğrafya dünyanın tektonik oluşumu ders notu
101,3198
CoğrafyaCografya 1.Bolum Dunya'nin Tektonik Olusumu ve Gelisimi
1.donem 1.yazili
102464
CoğrafyaCoğrafya 10.sınıf
Coğrafya
1047221
CoğrafyaDünyanın iç yapisi
İyi dersler
9910
CoğrafyaDünyanın Yapısı ve Katmanları
Levhalar, Jeolojik Katmanlar
93913
Most popular content in Coğrafya
9Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,117270
Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1096528
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1084614
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276021
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
CoğrafyaTYT COĞRAFYA NÜFUS PİRAMİTLERİ
Nüfus Piramitleri Açıklamaları
95031
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050114
Most popular content
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,16066
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,207185
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,112132
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,20748
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,34185
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,58762
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,76154
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,273188
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,596113
Can't find what you're looking for? Explore other subjects.
Students love us — and so will you.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.
Stefan SiOS user
This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.
Samantha KlichAndroid user
Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.
AnnaiOS user
Coğrafya205 views·Updated Jun 25, 2026·2 pagesTYT Coğrafya Ders Notları
ipek su kaya@ipeksuukayaa07
Dünya'nın jeolojik yapısı ve kayaç türleri, yaşadığımız gezegenin nasıl şekillendiğini anlamamız için kritik öneme sahip. Bu konular, coğrafya derslerinde sıkça karşınıza çıkacak ve hem AYT hem de üniversite sınavlarında önemli bir yer tutacak.
1
of 2
Sign up to see the content. It's free!
- Access to all documents
- Improve your grades
- Join milions of students
Dünya'nın Tektonik Oluşumu ve Jeolojik Zamanlar
Levha tektoniği teorisi, Dünya'nın sürekli hareket halinde olduğunu açıklıyor. Manto içerisindeki sıcak lav akıntıları konveksiyonel hareket yaparak yer kabuğunu sürekli etkiliyor. Bu akıntılar gekirdeğe yaklaştığında ısınıyor, yer kabuğuna yaklaştığında ise soğuyor.
Levhaların çarpışması sonucu farklı yer şekilleri oluşuyor. İki kıtasal levhanın çarpışması sıradağları, kıtasal ve okyanus levhasının çarpışması ise volkanik adaları meydana getiriyor. Türkiye'yi sıkıştıran Avrasya, Afrika ve Arap levhaları bu duruma güzel bir örnek teşkil ediyor.
Jeolojik zamanlar üç ana dönemde inceleniyor. Paleozoik dönemde Pangea oluşumu ve Kaledoniyen-Hersinyen kıvrımları gerçekleşti. Mezozoik dönemde dinozorlar yaşadı ve Tethys denizi vardı. Senozoik dönemde ise Alp-Himalaya orojenezi ile Kuzey Anadolu ve Toros dağları oluştu.
Önemli Not: Türkiye'deki petrol, tuz, linyit ve bor yatakları Senozoik dönemde oluşmuştur.
2
of 2Sign up to see the content. It's free!
- Access to all documents
- Improve your grades
- Join milions of students
Kayaçlar ve Yer Şekilleri
Kayaçlar oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılıyor. Magmatik kayaçlar iç ve dış püskürük olmak üzere ikiye ayrılır - granit ve bazalt bunların en bilinen örnekleri. Tortul kayaçlar fiziksel, kimyasal ve organik tortullaşma ile oluşur ve içlerinde fosil bulunur.
Metamorfik kayaçlar yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayan kayaçlardır. Kalkerin mermer, taş kömürün elmas, granitin gnays olması bu duruma örnektir. Türkiye'de Menderes masifi bu tür kayaçlara ev sahipliği yapıyor.
Orojenik hareketler dağ oluşumunu sağlarken, epirojenik hareketler kıta oluşumunu gerçekleştiriyor. Kıvrımlı dağlar levha çarpışması sonucu, kırıklı dağlar ise çatlaklar boyunca hareket sonucu oluşuyor. Volkanizma da hem iç hem dış şekiller yaratıyor - batolit, lakolit gibi iç şekiller; volkan konisi, travertenler gibi dış şekiller.
Sınav İpucu: Dünya'daki aktif volkan ve deprem kuşakları birbirine paraleldir - bunun sebebi fay hatları!
We thought you’d never ask...
What is the Knowunity AI companion?
Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.
Where can I download the Knowunity app?
You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.
Is Knowunity really free of charge?
That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.
Similar Content
Most popular content: Plate Tectonics
6Coğrafyacoğrafya ders notu
tyt coğrafya yer şekilleri ders notu
101,1985
CoğrafyaCoğrafya ders notu
10. Sınıf coğrafya dünyanın tektonik oluşumu ders notu
101,3198
CoğrafyaCografya 1.Bolum Dunya'nin Tektonik Olusumu ve Gelisimi
1.donem 1.yazili
102464
CoğrafyaCoğrafya 10.sınıf
Coğrafya
1047221
CoğrafyaDünyanın iç yapisi
İyi dersler
9910
CoğrafyaDünyanın Yapısı ve Katmanları
Levhalar, Jeolojik Katmanlar
93913
Most popular content in Coğrafya
9Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,117270
Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1096528
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1084614
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276021
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
CoğrafyaTYT COĞRAFYA NÜFUS PİRAMİTLERİ
Nüfus Piramitleri Açıklamaları
95031
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050114
Most popular content
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,16066
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,207185
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,112132
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,20748
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,34185
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,58762
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,76154
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,273188
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,596113
Can't find what you're looking for? Explore other subjects.
Students love us — and so will you.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.
Stefan SiOS user
This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.
Samantha KlichAndroid user
Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.
AnnaiOS user