Witaminy - podstawowe informacje

Witaminy dzielimy na dwie główne grupy: rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) oraz rozpuszczalne w wodzie (z grupy B i C). Ich poziom w organizmie może być prawidłowy, ale możemy też cierpieć na hipowitaminozę (niedobór), hiperwitaminozę (nadmiar) lub awitaminozę (całkowity brak).

Witaminy z grupy B pełnią kluczowe funkcje w organizmie. Tiamina (B1) uczestniczy w oddychaniu tlenowym i warunkuje prawidłowy stan tkanki nerwowej. Jej niedobór powoduje chorobę beri-beri. Ryboflawina (B2) uczestniczy w oddychaniu tlenowym i jest niezbędna dla oczu, układu nerwowego i odpornościowego.

Niacyna (B3) bierze udział w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów, a jej niedobór powoduje pelagrę. Pirydoksyna (B6) uczestniczy w przemianach składników odżywczych i syntezie hormonów. Kobalamina (B12) bierze udział w tworzeniu erytrocytów i leukocytów, a jej niedobór powoduje anemię.

💡 Warto wiedzieć! Kwas foliowy (B9) jest szczególnie ważny dla kobiet w ciąży, gdyż uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych i jest niezbędny do prawidłowego rozwoju płodu.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach

Witamina C (kwas askorbinowy) ma szereg ważnych funkcji: uczestniczy w przemianach aminokwasów, wchłanianiu żelaza i syntezie kolagenu. Dzięki niej mamy mocne zęby, naczynia krwionośne i kości. Jej niedobór objawia się szybkim męczeniem, krwawieniem z dziąseł, a w skrajnych przypadkach prowadzi do szkorbutu.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach mają równie istotne funkcje. Witamina A (akseroftol) odpowiada za prawidłowe widzenie i funkcjonowanie nabłonków. Witamina D (kalcyferol) nasila wchłanianie wapnia i fosforu oraz powoduje ich odkładanie w kościach. Jej niedobór u dzieci prowadzi do krzywicy, a u dorosłych do osteoporozy.

Witamina E (tokoferol) chroni ściany naczyń krwionośnych, zmniejsza ryzyko nowotworów i wpływa na płodność. Witamina K (filochinon) bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, a jej niedobór objawia się krwawieniami.

💡 Pamiętaj! Antyoksydanty, takie jak witaminy A, E i C, zwalczają wolne rodniki i chronią organizm przed wieloma chorobami.

Makro- i mikroelementy oraz gospodarka wodna

Makroelementy występują w organizmie w znacznych ilościach i pełnią kluczowe funkcje. Wapń (Ca) buduje kości i zęby, jest potrzebny do skurczów mięśni i przewodzenia impulsów nerwowych. Magnez (Mg) jest niezbędny do prawidłowego działania komórek nerwowych i mięśniowych oraz aktywuje wiele enzymów.

Potas (K) uczestniczy w przewodzeniu impulsów nerwowych i regulacji uwodnienia tkanek, a jego niedobór powoduje zmęczenie i skurcze mięśni. Sód (Na) i Chlor (Cl) regulują uwodnienie tkanek i ciśnienie krwi.

Wśród mikroelementów kluczową rolę odgrywa żelazo (Fe) jako składnik hemoglobiny, jod (I) niezbędny do produkcji hormonów tarczycy oraz fluor (F) wzmacniający kości i zęby.

Bilans wodny organizmu to różnica między ilością wody pobranej a ilością wody utraconej w ciągu doby. Woda jest pobierana z pokarmem, napojami oraz powstaje podczas przemian metabolicznych. Usuwana jest przez układ moczowy, pokarmowy, skórę i układ oddechowy.

💡 Ciekawostka! Prawidłowy bilans wodny człowieka wynosi zero - ilość wody przyjętej powinna równać się ilości wody wydalanej.