Obserwacje mikroskopowe

Jakość obrazu, który widzimy pod mikroskopem, zależy od dwóch głównych czynników: powiększenia (czyli o ile razy obraz jest większy od rzeczywistego obiektu) oraz zdolności rozdzielczej (czyli możliwości ukazania najmniejszych szczegółów). Powiększenie całkowite obliczamy, mnożąc powiększenie okularu przez powiększenie obiektywu.

Mikroskopy dzielimy na optyczne i elektronowe. Mikroskopy optyczne wykorzystują światło przechodzące przez układ soczewek i pozwalają na powiększenie około 1000-krotne, z zdolnością rozdzielczą 0,2 μm. Obraz w mikroskopie optycznym jest pozorny, powiększony i odwrócony. Mikroskop optyczny składa się z układu mechanicznego (tubus, rewolwer, śruby) oraz układu optycznego (okulary, obiektyw, kondensor).

Mikroskopy elektronowe wykorzystują wiązkę elektronów zamiast światła i dzielą się na transmisyjne i skaningowe. Mikroskopy transmisyjne dają powiększenie nawet do miliona razy (zdolność rozdzielcza 2 nm) i tworzą dwuwymiarowy obraz. Mikroskopy skaningowe oferują powiększenie do 100 000 razy (zdolność rozdzielcza 5 nm) i dają obraz trójwymiarowy.

Wskazówka praktyczna: Podczas pracy z mikroskopem zawsze zaczynaj od najmniejszego powiększenia i stopniowo przechodź do większych. To ułatwi znalezienie obiektu i ustawienie ostrości!

Aby prawidłowo wykonać preparat mikroskopowy, należy umieścić badany materiał na szkiełku podstawowym w kropli wody, przykryć szkiełkiem nakrywkowym i delikatnie docisnąć. Do barwienia można użyć jodyny. Podczas obserwacji najpierw ustawiamy najmniejsze powiększenie, włączamy światło, a następnie ostrożnie zbliżamy obiektyw do preparatu (nie dotykając go!) przy pomocy śruby makrometrycznej. Ostrość regulujemy śrubą mikrometryczną.