Βιολογία1,950 views·Updated Jun 23, 2026·8 pages

Βιολογία Β' Λυκείου - Εισαγωγή Κεφαλαίου 1

Menia Skoufou@meniaskoufou

Add to Google sources

Η ομοιόσταση και οι μικροοργανισμοί είναι θεμελιώδη θέματα που αφορούν...

1 / 8

of 8

--- OCR Start ---
ομοιοστατικο
oργανισμοί
Βιολογία
σελ.9-62
ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ: Η ικανότητα του οργανισμού
να διατηρεί σταθερό το εσωτερικό του
περι

Ομοιόσταση και Μικροοργανισμοί

Η ομοιόσταση είναι η μαγική ικανότητα του σώματός μας να κρατά τα πάντα σταθερά! Ο οργανισμός διατηρεί σταθερό το εσωτερικό του περιβάλλον παρά τις συνεχείς αλλαγές γύρω του.

Βασικά παραδείγματα ομοιόστασης είναι η θερμοκρασία σώματος, η συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα, το pH αίματος (σταθερό στο 7,4) και τα επίπεδα CO2. Αυτές οι τιμές πρέπει να παραμένουν σταθερές για να επιβιώσουμε.

Οι μικροοργανισμοί μπορεί να ζουν ελεύθερα στη φύση ή ως παράσιτα μέσα σε άλλους οργανισμούς (ξενιστές). Τα παθογόνα είναι επιβλαβή για την υγεία, ενώ τα δυνητικά παθογόνα είναι χρήσιμα σε μικρό αριθμό αλλά γίνονται επικίνδυνα αν πολλαπλασιαστούν.

Σημαντικό: Η ομοιόσταση είναι ο λόγος που μπορείς να λειτουργείς κανονικά ανεξάρτητα από το αν έξω κάνει κρύο ή ζέστη!

of 8

Κατηγορίες Μικροοργανισμών: Ιοί και Πρωτόζωα

Οι ιοί είναι οι πιο απλοί αλλά και επικίνδυνοι! Είναι υποχρεωτικά ενδοκυττάρια παράσιτα που "κλέβουν" τους μηχανισμούς του ξενιστή για να αναπαραχθούν.

Αποτελούνται από ένα πρωτεϊνικό περίβλημα (καψίδιο) που περιέχει το γενετικό τους υλικό (DNA ή RNA). Ορισμένοι έχουν και έλυτρο, ένα επιπλέον λιποπρωτεϊνικό περίβλημα που τους κάνει πιο ανθεκτικούς.

Τα πρωτόζωα είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί που αναπαράγονται με διχοτόμηση. Κινούνται με ψευδοπόδια, βλεφαρίδες ή μαστίγια και προκαλούν σοβαρές ασθένειες όπως η ελονοσία (πλασμώδιο), η ασθένεια του ύπνου (τρυπανόσωμα) και η αμοιβαδοειδή δυσεντερία.

Προσοχή: Τα πρωτόζωα μεταδίδονται συχνά από έντομα, γι' αυτό προσέχουμε τα κουνούπια στις τροπικές χώρες!

of 8

Μύκητες και Βακτήρια

Οι μύκητες μπορεί να είναι μονοκύτταροι ή πολυκύτταροι και αποτελούνται από υφές (νηματοειδείς δομές). Αναπαράγονται με διχοτόμηση ή εκβλάστηση και προκαλούν μυκητιάσεις όπως η Candida albicans.

Τα βακτήρια είναι προκαρυωτικοί οργανισμοί με διαφορετικά σχήματα: ελικοειδή (σπειρύλλια), σφαιρικά (κόκκοι) και ραβδοειδή (βάκιλοι). Το DNA τους βρίσκεται στην πυρηνική περιοχή και συχνά διαθέτουν μικρότερα μόρια γενετικού υλικού, τα πλασμίδια.

Χαρακτηριστικά των βακτηρίων είναι το κυτταρικό τοίχωμα, τα ριβοσώματα και μερικές φορές η κάψα. Κινούνται με μαστίγια ή βλεφαρίδες και σε αντίξοες συνθήκες σχηματίζουν ενδοσπόρια - αφυδατωμένα κύτταρα που αντέχουν στις δυσκολίες.

Χρήσιμη πληροφορία: Τα ενδοσπόρια είναι σαν "κρυμμένες κάψουλες επιβίωσης" που μπορούν να αντέξουν ακραίες συνθήκες!

of 8

Μόλυνση, Λοίμωξη και Τοξίνες

Η μόλυνση είναι η είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον ξενιστή, ενώ η λοίμωξη είναι η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός του. Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ τους!

Τα κριτήρια του Koch μας βοηθούν να αποδείξουμε ότι μια ασθένεια οφείλεται σε συγκεκριμένο μικρόβιο. Το μικρόβιο πρέπει να ανιχνεύεται στους ασθενείς, να απομονώνεται και να καλλιεργείται στο εργαστήριο, και να προκαλεί την ίδια ασθένεια σε πειραματόζωα.

Οι τοξίνες είναι δηλητηριώδεις ουσίες που παράγουν τα βακτήρια. Οι ενδοτοξίνες βρίσκονται στο κυτταρικό τοίχωμα και προκαλούν πυρετό, ενώ οι εξωτοξίνες εκκρίνονται και κυκλοφορούν με το αίμα προσβάλλοντας όργανα.

Σημείωση: Η μετάδοση γίνεται με τροφή, νερό, επαφή με μολυσμένα άτομα ή αντικείμενα, και σταγονίδια από βήχα!

of 8

Πρόληψη και Αντιβιοτικά

Η πρόληψη μολύνσεων βασίζεται στη γνώση του μικροοργανισμού και στους κανόνες υγιεινής. Η ατομική υγιεινή περιλαμβάνει πλύσιμο χεριών και τροφίμων, ενώ η δημόσια υγιεινή περιλαμβάνει χλωρίωση νερού και παστερίωση γάλατος.

Τα αντιβιοτικά είναι χημικές ουσίες με αντιμικροβιακή δράση που παράγονται από βακτήρια, μύκητες και φυτά. Δρουν με διαφορετικούς τρόπους: παρεμποδίζουν τη σύνθεση κυτταρικού τοιχώματος, αναστέλλουν μεταβολικές αντιδράσεις, ή παρεμβαίνουν στη μεταγραφή και μετάφραση.

Γιατί δεν δρουν εναντίον των ιών; Επειδή οι ιοί δεν διαθέτουν δικό τους μεταβολικό μηχανισμό - είναι υποχρεωτικά παράσιτα! Η πενικιλίνη δεν βλάπτει τα δικά μας κύτταρα γιατί δεν έχουμε κυτταρικό τοίχωμα.

Προσοχή: Με την αλόγιστη χρήση, τα βακτήρια γίνονται ανθεκτικά στα αντιβιοτικά!

of 8

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα και Μη Ειδική Άμυνα

Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα προκαλούνται από διάφορους μικροοργανισμούς: βακτήρια (σύφιλη, γονόρροια), ιούς $έρπητας, AIDS, ηπατίτιδα Β/C$ , πρωτόζωα (τριχομονάδα) και μύκητες (κάντιντα).

Η μη ειδική άμυνα είναι η πρώτη γραμμή προστασίας μας! Περιλαμβάνει μηχανισμούς που παρεμποδίζουν την είσοδο παθογόνων. Το δέρμα με την κεράτινη στιβάδα και οι ιδρωτοποιοί/σμηγματογόνοι αδένες αποτελούν φυσικό φράγμα.

Οι βλεννογόνοι (αναπνευστικής οδού, στομάχου, επιπεφυκότα, στοματικής κοιλότητας) εκκρίνουν βλέννα και χημικές ουσίες όπως το γαλακτικό οξύ και τη λυσοζύμη. Η λυσοζύμη είναι ένζυμο που διασπά το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων και βρίσκεται στο σάλιο, δάκρυα και ιδρώτα.

Ενδιαφέρον: Τα δάκρυά μας είναι φυσικά αντιβακτηριακά χάρη στη λυσοζύμη!

of 8

Εσωτερικοί Αμυντικοί Μηχανισμοί - Φλεγμονή

Όταν οι μικροοργανισμοί καταφέρουν να εισέλθουν, ενεργοποιούνται οι εσωτερικοί αμυντικοί μηχανισμοί: πυρετός, φαγοκυττάρωση, φλεγμονή και ουσίες με αντιμικροβιακή δράση.

Η φλεγμονή χαρακτηρίζεται από τέσσερα κλασικά σημεία: κοκκίνισμα, οίδημα (πρήξιμο), πόνο και τοπική αύξηση θερμοκρασίας. Κάθε σύμπτωμα έχει τη δική του εξήγηση!

Ο πόνος οφείλεται στον τραυματισμό των νευρικών απολήξεων και στις τοξίνες που απελευθερώνονται. Το κοκκίνισμα και η αύξηση θερμοκρασίας προκαλούνται από τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων που αυξάνει τη συγκέντρωση αίματος στην περιοχή.

Κατανόηση: Το οίδημα δημιουργείται επειδή το πλάσμα του αίματος διαχέεται στους γύρω ιστούς λόγω της διαστολής των αγγείων!

of 8

Πυρετός, Ιντερφερόνες και Λευκά Αιμοσφαίρια

Ο πυρετός παρεμποδίζει τη λειτουργία των ενζύμων των παθογόνων και ενισχύει τη δράση των φαγοκυττάρων μας. Είναι ένας έξυπνος τρόπος του σώματος να πολεμήσει τη μόλυνση!

Οι ιντερφερόνες είναι πρωτεΐνες που παράγονται από μολυσμένα κύτταρα και προειδοποιούν τα γειτονικά. Απελευθερώνονται στο μεσοκυττάριο υγρό, συνδέονται με υποδοχείς των υγιών κυττάρων και ενεργοποιούν την παραγωγή πρωτεϊνών που παρεμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό των ιών.

Τα λευκά αιμοσφαίρια διακρίνονται σε δύο κύριες κατηγορίες: φαγοκύτταρα (ουδετερόφιλα και μονοκύτταρα που διαφοροποιούνται σε μακροφάγα) και λεμφοκύτταρα (B και T κύτταρα που προέρχονται από μυελό των οστών και θύμο αντίστοιχα).

Σημαντικό: Οι αμυντικοί μηχανισμοί χωρίζονται ανάλογα με τη θέση (εξωτερικοί/εσωτερικοί) και την εξειδίκευση (ειδικοί/μη ειδικοί)!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Βιολογία1,950 views·Updated Jun 23, 2026·8 pages

Βιολογία Β' Λυκείου - Εισαγωγή Κεφαλαίου 1

Menia Skoufou@meniaskoufou

Add to Google sources

Η ομοιόσταση και οι μικροοργανισμοί είναι θεμελιώδη θέματα που αφορούν την επιβίωση και υγεία μας. Μάθε πώς το σώμα μας διατηρεί τη σταθερότητά του και πώς αμύνεται απέναντι σε παθογόνους μικροοργανισμούς.

of 8

Ομοιόσταση και Μικροοργανισμοί

Σημαντικό: Η ομοιόσταση είναι ο λόγος που μπορείς να λειτουργείς κανονικά ανεξάρτητα από το αν έξω κάνει κρύο ή ζέστη!

of 8

Κατηγορίες Μικροοργανισμών: Ιοί και Πρωτόζωα

Προσοχή: Τα πρωτόζωα μεταδίδονται συχνά από έντομα, γι' αυτό προσέχουμε τα κουνούπια στις τροπικές χώρες!

of 8

Μύκητες και Βακτήρια

Χρήσιμη πληροφορία: Τα ενδοσπόρια είναι σαν "κρυμμένες κάψουλες επιβίωσης" που μπορούν να αντέξουν ακραίες συνθήκες!

of 8

Μόλυνση, Λοίμωξη και Τοξίνες

Σημείωση: Η μετάδοση γίνεται με τροφή, νερό, επαφή με μολυσμένα άτομα ή αντικείμενα, και σταγονίδια από βήχα!

of 8

Πρόληψη και Αντιβιοτικά

Προσοχή: Με την αλόγιστη χρήση, τα βακτήρια γίνονται ανθεκτικά στα αντιβιοτικά!

of 8

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα και Μη Ειδική Άμυνα

Ενδιαφέρον: Τα δάκρυά μας είναι φυσικά αντιβακτηριακά χάρη στη λυσοζύμη!

of 8

Εσωτερικοί Αμυντικοί Μηχανισμοί - Φλεγμονή

Κατανόηση: Το οίδημα δημιουργείται επειδή το πλάσμα του αίματος διαχέεται στους γύρω ιστούς λόγω της διαστολής των αγγείων!

of 8

Πυρετός, Ιντερφερόνες και Λευκά Αιμοσφαίρια

Σημαντικό: Οι αμυντικοί μηχανισμοί χωρίζονται ανάλογα με τη θέση (εξωτερικοί/εσωτερικοί) και την εξειδίκευση (ειδικοί/μη ειδικοί)!