Χημεία969 views·Updated Jun 28, 2026·10 pages

Σημειώσεις Χημείας Α' Λυκείου - Πλήρης Ύλη

Ζωή Σισμανίδου@sismanidoyyy

Add to Google sources

Η χημεία μπορεί να φαίνεται περίπλοκη, αλλά στην πραγματικότητα είναι...

1 / 10

of 10

ΧΗΜΕΙΑΣ
• Ονοματολογία των κυριότερων μονοατομικών ιόντων:
Cl- χλωριούχο ή χλωρίδιο O2- οξυγονούχο ή οξείδιο
Br- βρωμιούχο ή βρωμίδιο S2- θε

Ονοματολογία Ιόντων και Αριθμοί Οξείδωσης

Φαντάσου τα ιόντα σαν άτομα που έχουν κερδίσει ή χάσει ηλεκτρόνια και έχουν αποκτήσει φορτίο. Η ονοματολογία τους ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες που θα σε βοηθήσουν να τα αναγνωρίζεις εύκολα.

Τα μονοατομικά ιόντα όπως το Cl⁻ (χλωρίδιο) και το O²⁻ (οξείδιο) είναι απλά στη δομή τους. Τα πολυατομικά ιόντα όπως το NO₃⁻ (νιτρικό) και το SO₄²⁻ (θειικό) αποτελούνται από περισσότερα άτομα που λειτουργούν σαν μία ομάδα.

Οι αριθμοί οξείδωσης είναι σαν τους "κανόνες του παιχνιδιού" για κάθε στοιχείο. Τα μέταλλα όπως Na και K έχουν θετικούς αριθμούς οξείδωσης, ενώ τα αμέταλλα όπως F και O έχουν συνήθως αρνητικούς.

Συμβουλή: Θυμήσου ότι το άθροισμα των αριθμών οξείδωσης σε μία ένωση πρέπει να είναι πάντα μηδέν!

of 10

Κανόνες Αριθμών Οξείδωσης

Οι κανόνες για τους αριθμούς οξείδωσης είναι σαν μαθηματικοί τύποι - όταν τους μάθεις, θα λύνεις προβλήματα αυτόματα! Κάθε στοιχείο σε ελεύθερη κατάσταση έχει αριθμό οξείδωσης μηδέν.

Το υδρογόνο (H) έχει σχεδόν πάντα +1, εκτός από τα υδρίδια των μετάλλων όπου γίνεται -1. Το φθόριο (F) είναι πάντα -1 γιατί είναι το πιο ηλεκτραρνητικό στοιχείο.

Το οξυγόνο (O) είναι συνήθως -2, αλλά προσοχή στα υπεροξείδια όπου γίνεται -1! Τα αλκάλια (Na, K) είναι πάντα +1 και οι αλκαλικές γαίες (Ca, Mg) πάντα +2.

Κλειδί επιτυχίας: Μάθε αυτούς τους κανόνες απέξω - θα τους χρειάζεσαι σε κάθε άσκηση χημείας!

of 10

Δομή Ατόμου και Ηλεκτρονιακές Στιβάδες

Τα ηλεκτρόνια κινούνται γύρω από τον πυρήνα σε συγκεκριμένες περιοχές που ονομάζονται στιβάδες ή ενεργειακές στάθμες. Κάθε στιβάδα έχει έναν κύριο κβαντικό αριθμό (n) και συγκεκριμένη ενέργεια.

Η κατανομή ηλεκτρονίων ακολουθεί απλούς κανόνες: ξεκινάμε από τις στιβάδες με τη χαμηλότερη ενέργεια (K < L < M). Κάθε στιβάδα έχει μέγιστη χωρητικότητα που δίνεται από τον τύπο 2n².

Η στιβάδα K χωράει μέχρι 2 ηλεκτρόνια, η L μέχρι 8, η M μέχρι 18. Όμως η τελευταία στιβάδα δεν μπορεί να έχει πάνω από 8 ηλεκτρόνια (εκτός αν είναι η K που γεμίζει με 2).

Πρακτική συμβουλή: Σκέψου τις στιβάδες σαν ράφια - γεμίζεις πρώτα το πιο κοντινό στον πυρήνα!

of 10

Περιοδικός Πίνακας και Περιοδικότητα

Ο περιοδικός πίνακας οργανώνει τα στοιχεία με βάση τον ατομικό τους αριθμό. Όπως είπε ο Moseley, οι ιδιότητες των στοιχείων είναι περιοδικές συναρτήσεις του ατομικού αριθμού.

Κάθε περίοδος αρχίζει με ένα αλκάλιο μέταλλο και τελειώνει με ένα ευγενές αέριο. Κατά μήκος μιας περιόδου παρατηρείς ελάττωση του μεταλλικού χαρακτήρα και αύξηση του αμεταλλικού.

Τα μεταλλοειδή βρίσκονται στη "διαχωριστική γραμμή" μεταξύ μετάλλων και αμετάλλων και έχουν χαρακτηριστικά και των δύο κατηγοριών. Οι λανθανίδες και ακτινίδες τοποθετούνται εκτός του κυρίως πίνακα για λόγους χώρου.

Χρήσιμο tip: Ο περιοδικός πίνακας είναι ο "χάρτης" της χημείας - μάθε να τον διαβάζεις!

of 10

Ομάδες και Οικογένειες Στοιχείων

Οι κατακόρυφες στήλες του περιοδικού πίνακα είναι οι ομάδες, όπου τα στοιχεία έχουν παρόμοιες ιδιότητες. Αυτό συμβαίνει γιατί έχουν τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων σθένους στην εξωτερική τους στιβάδα.

Τα αλκάλια (IA ομάδα) όπως Na και K έχουν 1 ηλεκτρόνιο σθένους. Οι αλκαλικές γαίες (IIA) όπως Mg και Ca έχουν 2 ηλεκτρόνια. Τα αλογόνα (VIIA) όπως F, Cl, Br έχουν 7 ηλεκτρόνια σθένους.

Τα ευγενή αέρια (VIIIA) έχουν συμπληρωμένη εξωτερική στιβάδα και είναι εξαιρετικά σταθερά. Τα μεταβατικά στοιχεία ανήκουν στις δευτερεύουσες ομάδες και έχουν ειδικές ιδιότητες.

Κλειδί κατανόησης: Η θέση στον περιοδικό πίνακα προβλέπει τη χημική συμπεριφορά!

of 10

Χημικός Δεσμός - Βασικές Αρχές

Ο χημικός δεσμός είναι η δύναμη που κρατάει ενωμένα τα άτομα. Δημιουργείται όταν τα άτομα πλησιάσουν αρκετά ώστε οι ελκτικές δυνάμεις να υπερβούν τις απωστικές.

Η δημιουργία χημικού δεσμού οδηγεί το σύστημα σε χαμηλότερη ενέργεια, κάνοντάς το πιο σταθερό. Οι διασυνδέσεις γίνονται μέσω των ηλεκτρονίων σθένους - αυτών που βρίσκονται στην εξωτερική στιβάδα.

Δύο παράγοντες καθορίζουν τη χημική συμπεριφορά: τα ηλεκτρόνια σθένους και το μέγεθος του ατόμου (ατομική ακτίνα). Στοιχεία με 1-3 ηλεκτρόνια σθένους συνήθως τα δίνουν, ενώ αυτά με 5-7 τα παίρνουν.

Βασικό principle: Τα άτομα "θέλουν" να αποκτήσουν σταθερή δομή ευγενούς αερίου!

of 10

Μέταλλα, Αμέταλλα και Ατομική Ακτίνα

Τα μέταλλα έχουν λίγα ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα και έχουν τάση να τα δίνουν. Βρίσκονται κυρίως στις ομάδες IA, IIA, IIIA του περιοδικού πίνακα.

Τα αμέταλλα έχουν πολλά ηλεκτρόνια εξωτερικά και προτιμούν να παίρνουν ηλεκτρόνια. Ανήκουν κυρίως στις ομάδες VA, VIA, VIIA.

Η ατομική ακτίνα είναι το μισό της απόστασης μεταξύ δύο γειτονικών πυρήνων. Όσο πιο μικρό είναι ένα άτομο, τόσο πιο δύσκολα χάνει ηλεκτρόνια. Στις περιόδους ελαττώνεται από αριστερά προς δεξιά, στις ομάδες αυξάνεται από πάνω προς κάτω.

Κανόνας των 8: Τα άτομα προσπαθούν να αποκτήσουν 8 ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα για μέγιστη σταθερότητα!

of 10

Ιοντικός Δεσμός - Μεταφορά Ηλεκτρονίων

Ο ιοντικός δεσμός σχηματίζεται μεταξύ μετάλλου και αμετάλλου μέσω μεταφοράς ηλεκτρονίων. Το μέταλλο δίνει 1-3 ηλεκτρόνια και γίνεται κατιόν (θετικό ιόν), ενώ το αμέταλλο τα παίρνει και γίνεται ανιόν (αρνητικό ιόν).

Τα αντίθετα φορτισμένα ιόντα έλκονται με ηλεκτροστατικές δυνάμεις Coulomb και διατάσσονται σε κανονικά γεωμετρικά σχήματα που ονομάζονται ιοντικοί κρύσταλλοι.

Προσοχή: τα κατιόντα είναι πάντα μικρότερα από τα αντίστοιχα ουδέτερα άτομα, ενώ τα ανιόντα είναι μεγαλύτερα. Στις ιοντικές ενώσεις δεν υπάρχει η έννοια του μορίου - μόνο κρύσταλλος.

Παράδειγμα: NaCl σχηματίζεται όταν το Na δίνει 1 ηλεκτρόνιο στο Cl: Na⁺Cl⁻

of 10

Χαρακτηριστικά Ιοντικών Ενώσεων

Οι ιοντικές ενώσεις έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που τις διακρίνουν. Συνήθως είναι οξείδια μετάλλων, υδροξείδια μετάλλων και άλατα.

Έχουν υψηλά σημεία τήξης (το NaCl τήκεται στους 800°C) λόγω των ισχυρών δυνάμεων Coulomb. Οι κρύσταλλοί τους είναι σκληροί και εύθραυστοι, όχι ελατοί όπως των μετάλλων.

Σε στερεά κατάσταση είναι κακοί αγωγοί του ηλεκτρισμού γιατί τα ιόντα είναι ακίνητα. Όμως τα τήγματα και τα υδατικά διαλύματά τους άγουν το ρεύμα γιατί τα ιόντα μπορούν να κινούνται. Πολλές ιοντικές ενώσεις είναι ευδιάλυτες στο νερό.

Πρακτική εφαρμογή: Γι' αυτό το αλάτι στο νερό άγει το ρεύμα και είναι επικίνδυνο να αγγίζεις ηλεκτρικές συσκευές με βρεγμένα χέρια!

of 10

Στοιχειομετρικοί Υπολογισμοί

Αυτό το διάγραμμα είναι ο "χάρτης" για όλους τους στοιχειομετρικούς υπολογισμούς στη χημεία. Δείχνει πώς να μετατρέπεις από μία ποσότητα σε άλλη.

Από τον αριθμό mol (n) μπορείς να βρεις τη μάζα πολλαπλασιάζοντας με τη μοριακή μάζα (Mr), ή τον όγκο σε STP πολλαπλασιάζοντας με 22,4 L/mol. Για να βρεις τον αριθμό μορίων, πολλαπλασιάζεις τα mol με τον αριθμό Avogadro (6,022 × 10²³).

Το κλειδί είναι να θυμάσαι ότι το mol είναι το "κέντρο" όλων των υπολογισμών. Πάντα μετατρέπεις πρώτα σε mol και μετά στο ζητούμενο μέγεθος.

Συμβουλή επιτυχίας: Μάθε αυτό το διάγραμμα απέξω - θα σου εξοικονομήσει χρόνο σε κάθε εξέταση!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Χημεία969 views·Updated Jun 28, 2026·10 pages

Σημειώσεις Χημείας Α' Λυκείου - Πλήρης Ύλη

Ζωή Σισμανίδου@sismanidoyyy

Add to Google sources

Η χημεία μπορεί να φαίνεται περίπλοκη, αλλά στην πραγματικότητα είναι σαν να μαθαίνεις τις βασικές "γλώσσες" που μιλάνε τα άτομα μεταξύ τους! Αυτό το σύνολο σημειώσεων καλύπτει τρία κλειδιά για να ξεκλειδώσεις τη χημεία: πώς ονομάζουμε τις ενώσεις, πώς οργανώνονται...

of 10

Ονοματολογία Ιόντων και Αριθμοί Οξείδωσης

Συμβουλή: Θυμήσου ότι το άθροισμα των αριθμών οξείδωσης σε μία ένωση πρέπει να είναι πάντα μηδέν!

of 10

Κανόνες Αριθμών Οξείδωσης

Κλειδί επιτυχίας: Μάθε αυτούς τους κανόνες απέξω - θα τους χρειάζεσαι σε κάθε άσκηση χημείας!

of 10

Δομή Ατόμου και Ηλεκτρονιακές Στιβάδες

Πρακτική συμβουλή: Σκέψου τις στιβάδες σαν ράφια - γεμίζεις πρώτα το πιο κοντινό στον πυρήνα!

of 10

Περιοδικός Πίνακας και Περιοδικότητα

Χρήσιμο tip: Ο περιοδικός πίνακας είναι ο "χάρτης" της χημείας - μάθε να τον διαβάζεις!

of 10

Ομάδες και Οικογένειες Στοιχείων

Κλειδί κατανόησης: Η θέση στον περιοδικό πίνακα προβλέπει τη χημική συμπεριφορά!

of 10

Χημικός Δεσμός - Βασικές Αρχές

Βασικό principle: Τα άτομα "θέλουν" να αποκτήσουν σταθερή δομή ευγενούς αερίου!

of 10

Μέταλλα, Αμέταλλα και Ατομική Ακτίνα

Κανόνας των 8: Τα άτομα προσπαθούν να αποκτήσουν 8 ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα για μέγιστη σταθερότητα!

of 10

Ιοντικός Δεσμός - Μεταφορά Ηλεκτρονίων

Παράδειγμα: NaCl σχηματίζεται όταν το Na δίνει 1 ηλεκτρόνιο στο Cl: Na⁺Cl⁻

of 10

Χαρακτηριστικά Ιοντικών Ενώσεων

Πρακτική εφαρμογή: Γι' αυτό το αλάτι στο νερό άγει το ρεύμα και είναι επικίνδυνο να αγγίζεις ηλεκτρικές συσκευές με βρεγμένα χέρια!

of 10

Στοιχειομετρικοί Υπολογισμοί

Συμβουλή επιτυχίας: Μάθε αυτό το διάγραμμα απέξω - θα σου εξοικονομήσει χρόνο σε κάθε εξέταση!